Shloka 68
निवातकवचवधः — Arjuna’s Neutralization of the Nivātakavacas
Vajra-astra deployment
प्रायक्षित्तं च वेत्थ त्वं प्रतिघातं च सर्वश: । ततो गुर्वर्थकालो<यं समुत्पन्न: परंतप,“वीर! अस्त्र-युद्धमें तुम्हारा सामना कर सके, ऐसा कोई योद्धा नहीं होगा। कुरुश्रेष्ठ! तुम सर्वदा सावधान रहते हो, प्रत्येक कार्यमें कुशल हो, जितेन्द्रिय, सत्यवादी और ब्राह्मणभक्त हो; तुम्हें अस्त्र-शस्त्रोंका ज्ञान है और तुम अद्भुत शौर्यसे सम्पन्न हो। पार्थ! तुमने पाँच विधियोंसहित पंद्रह अस्त्र प्राप्त किये हैं, अतः इस भूतलपर तुम्हारे-जैसा शूर दूसरा कोई नहीं है। परंतप धनंजय! प्रयोग, उपसंहार, आवृत्ति, प्रायश्चित्त- और प्रतिघातर --ये अस्त्रोंकी पाँच विधियाँ हैं; तुम इन सबका पूर्ण ज्ञान प्राप्त कर चुके हो। अत: अब गुरुदक्षिणा देनेका समय आ गया है
prāyaścittaṃ ca vettha tvaṃ pratighātaṃ ca sarvaśaḥ | tato gurvarthakālo 'yaṃ samutpannaḥ paraṃtapa ||
Ngài cũng biết, trong mọi phương diện, cả phép sám tịnh lẫn phép phản kích. Vì thế, hỡi bậc thiêu đốt quân thù, nay thời khắc đã đến để dâng phần phải dâng cho thầy—Gurudakṣiṇā, lễ phí của bậc đạo sư.
अजुन उवाच
Educational Q&A
True mastery includes knowing how to correct, neutralize, and atone for errors in the use of power; with such mastery comes the ethical duty to honor one’s teacher through guru-dakṣiṇā.
The speaker affirms the addressee’s complete knowledge of key weapon-procedures—especially expiation (prāyaścitta) and counteraction (pratighāta)—and concludes that the proper moment has arrived to render what is due to the guru (the teacher’s fee/service).