Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

अर्जुनागमनम्

Arjuna’s Arrival and Reunion on the Sacred Mountain

तमापतत्तं वेगेन प्रभिन्नमिव वारणम्‌ | वत्सदन्तैस्त्रिभि: पाश्वे भीमसेन: समार्दयत्‌,मदकी धारा बहानेवाले गजराजकी भाँति मणिमानको बड़े वेगसे आता देख भीमसेनने वत्सदन्त नामक तीन बाणोंद्वारा उनकी पसलीमें प्रहार किया

tam āpatattaṁ vegena prabhinnam iva vāraṇam | vatsadantaiḥ tribhiḥ pārśve bhīmasenaḥ samārdayat ||

Vaiśampāyana nói: Thấy Maṇimān lao tới với tốc độ lớn—như voi chúa đang vào kỳ động dục—Bhīmasena liền bắn ba mũi tên mang tên Vatsadanta, ghim vào sườn hắn, chặn đà xung kích giữa cơn giao chiến.

तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
आपतन्तम्rushing/charging (towards)
आपतन्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootआपत् (धातु: पत्)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
वेगेनwith speed
वेगेन:
Karana
TypeNoun
Rootवेग
FormMasculine, Instrumental, Singular
प्रभिन्नम्maddened/infuriated
प्रभिन्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रभिन्न
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
वारणम्an elephant
वारणम्:
Karma
TypeNoun
Rootवारण
FormMasculine, Accusative, Singular
वत्सदन्तैःwith (arrows) named Vatsadanta
वत्सदन्तैः:
Karana
TypeNoun
Rootवत्सदन्त
FormMasculine, Instrumental, Plural
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine, Instrumental, Plural
पार्श्वेin/on the side (flank)
पार्श्वे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपार्श्व
FormNeuter, Locative, Singular
भीमसेनःBhimasena
भीमसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
समार्दयत्struck/crushed (wounded severely)
समार्दयत्:
TypeVerb
Rootसम् + मृद्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīmasena (Bhīma)
M
Maṇimān
V
Vatsadanta (arrows)
E
elephant (vāraṇa) (simile)

Educational Q&A

The verse highlights kṣātra-dharma in action: when confronted by a violent assault, a warrior responds with decisive, proportionate force and skill to neutralize the threat, using disciplined martial ability rather than panic.

Maṇimān charges at Bhīma with great momentum, compared to a musth elephant. Bhīma counters by shooting three Vatsadanta arrows into his flank, halting or weakening the charge.