Shloka 22
Adhyāya 160: Dikpāla-Cosmography and the Sun’s Kālacakra (दिक्पाल-विश्ववर्णनम् तथा आदित्यस्य कालचक्रम्)
न चाप्यत: परं शक््यं गन्तुं भरतसत्तमा: | विहारो ह्वञात्र देवानाममानुषगतिस्तु सा,भरतश्रेष्ठ] इससे आगे जाना असम्भव है। वहाँ देवताओंकी विहारस्थली है। वहाँ मनुष्योंकी गति नहीं हो सकती
na cāpy ataḥ paraṃ śakyaṃ gantuṃ bharatasattamāḥ | vihāro hy atra devānām amānuṣagatistu sā ||
Hỡi bậc ưu tú của dòng Bharata, không thể đi xa hơn điểm này. Đây là nơi du ngoạn của chư thiên; con đường phía trước thuộc về cõi phi nhân, phàm nhân không thể đặt chân tới. Lời ấy dựng lên một ranh giới đạo lý rõ ràng: khát vọng của con người phải nhận biết giới hạn do thần linh canh giữ và chớ vượt qua điều không dành cho mình.
आर्शिषिण उवाच
Educational Q&A
The verse teaches restraint and discernment: not every path is meant for human beings. Dharma includes recognizing divinely set boundaries and accepting that some realms and experiences are reserved for the gods, beyond mortal entitlement.
A speaker (Ārṣiṣiṇ) addresses the Bharata nobles, warning them that they cannot proceed further. The location ahead is described as the gods’ recreation-ground, and the route beyond is characterized as a non-human passage, inaccessible to mortals.