Shloka 8
Hanūmān’s Embrace, Counsel, and Promise to Amplify Bhīma’s Battle-Roar
Gandhamādana Continuation
भूमिर्नद्यो नगा: शैला: सिद्धा देवा महर्षय: । कालं॑ समनुवर्तन्ते यथा भावा युगे युगे,'सत्ययुगका समय दूसरा था तथा त्रेता और द्वापरका दूसरा ही है। यह काल सभी वस्तुओंको नष्ट करनेवाला है। अब मेरा वह रूप है ही नहीं। पृथ्वी, नदी, वृक्ष, पर्वत, सिद्ध, देवता और महर्षि--ये सभी कालका अनुसरण करते हैं। प्रत्येक युगके अनुसार सभी वस्तुओंके शरीर, बल और प्रभावमें न्यूनाधिकता होती रहती है। अतः कुरुश्रेष्ठ] तुम उस स्वरूपको देखनेका आग्रह न करो। मैं भी युगका अनुसरण करता हूँ; क्योंकि कालका उल्लंघन करना किसीके लिये भी अत्यन्त कठिन है”
bhūmir nadyo nagāḥ śailāḥ siddhā devā maharṣayaḥ | kālaṃ samanuvartante yathā bhāvā yuge yuge ||
Vaiśampāyana nói: “Đất, sông, núi non và đỉnh đá, các Siddha, chư thiên và các đại hiền—tất thảy đều bước theo Thời gian, như mọi trạng thái đổi thay từ yuga này sang yuga khác. Trong mỗi yuga, thân thể, sức mạnh và uy lực đều theo đó mà tăng giảm. Vì vậy, hỡi bậc ưu tú của dòng Kuru, chớ cố nài đòi thấy hình tướng xưa kia; ta cũng thuận theo dòng yuga, bởi vượt qua Thời gian là điều vô cùng khó đối với bất kỳ ai.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even the greatest beings and the very features of the world are subject to Kāla (Time). Across the yugas, capacities and conditions change; therefore one should accept the limits set by cosmic order rather than demand what belongs to another age.
Vaiśampāyana narrates a reflection that all entities—earth, rivers, mountains, Siddhas, gods, and seers—follow Time. The speaker discourages a Kuru hero from insisting on witnessing a former, yuga-specific form or glory, emphasizing that everyone must conform to the changing conditions of the ages.