Shloka 11
Hanūmān’s Embrace, Counsel, and Promise to Amplify Bhīma’s Battle-Roar
Gandhamādana Continuation
हनूमानुवाच कृतं नाम युगं तात यत्र धर्म: सनातन: । कृतमेव न कर्तव्यं तस्मिन् काले युगोत्तमे,हनुमानजी बोले--तात! सबसे पहला कृतयुग है। उसमें सनातनधर्मकी पूर्ण स्थिति रहती है। उसका कृतयुग नाम इसलिये पड़ा है कि उस उत्तम युगके लोग अपना सब कर्तव्यकर्म सम्पन्न ही कर लेते थे। उनके लिये कुछ करना शेष नहीं रहता था (अतः “कृतम् एव सर्व शुभं यस्मिन् युगे” इस व्युत्पत्तिक अनुसार वह “कृतयुग” कहलाया)
Hanūmān uvāca: kṛtaṃ nāma yugaṃ tāta yatra dharmaḥ sanātanaḥ | kṛtam eva na kartavyaṃ tasmin kāle yugottame ||
Hanumān nói: “Này con, thời đại sớm nhất được gọi là Kṛta Yuga, nơi Sanātana Dharma—Chánh pháp vĩnh cửu—đứng vững trong trọn vẹn sức mạnh. Trong yuga tối thượng ấy, mọi điều đáng làm đều đã được hoàn thành; không một bổn phận nào còn bỏ dở—vì thế gọi là ‘Kṛta’, tức ‘thời đại đã viên mãn’.”
भीम उवाच
Educational Q&A
The verse defines Kṛta Yuga as the era in which eternal Dharma is fully established and human duties are naturally fulfilled; moral life is ‘complete’, leaving no neglected obligations.
In the Bhīma–Hanuman encounter in the Vana Parva, Hanuman explains the nature of the yugas; here he characterizes the first age, Kṛta Yuga, as the highest period of complete righteousness and fulfilled duty.