Shloka 41
Bhīmasena–Hanūmān Saṃvāda: The Tail Test and the Divine Path
ऋक्षाश्नोत्ससजुर्वक्षांस्तत्यजुर्हरयों गुहाम् । व्यजृम्भन्त महासिंहा महिषाश्वावलोकयन्,रीछोंने वृक्षोंका आश्रय छोड़ दिया, सिंहोंने गुफाएँ त्याग दीं, बड़े-बड़े सिंह जँभाई लेने लगे और जंगली भैंसे दूरसे ही उनकी ओर देखने लगे
ṛkṣāś ca utsasajur vṛkṣān tatyajur harayo guhām | vyajṛmbhanta mahāsiṃhā mahiṣāśvāvalokayan ||
Vaiśampāyana nói: Ngay cả loài gấu cũng bỏ nơi nương náu trên cây, còn những sư tử lông vàng rời khỏi hang. Những sư tử lớn bắt đầu ngáp dài, trong khi trâu rừng và ngựa hoang đứng nhìn từ xa—điềm báo rằng trật tự của rừng sâu đã bị xáo động, như thể chính thiên nhiên đang đáp lại một cơn chấn động phi thường.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how extraordinary events can manifest as disturbances in the natural world; in epic ethics, such omens prompt attentiveness, restraint, and discernment rather than complacency.
The forest animals behave unusually—bears leave trees, lions leave caves and yawn, and buffaloes and horses watch from afar—creating an ominous atmosphere that signals an impending or significant development.