Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Bhīmasena–Hanūmān Saṃvāda: The Tail Test and the Divine Path

मुक्ताहारैरिव चित च्युतै: प्रस्रवणोदकै: । अभिरामदरीकुज्जनिर्सरोदककन्दरम्‌,निरन्तर झरनेवाले झरनोंके जल उस पहाड़के कण्ठदेशमें अवलम्बित मोतियोंके हार- से प्रतीत हो रहे थे। उस पर्वतकी गुफा, कुंज, निर्झर, सलिल और कन्दराएँ सभी मनोहर थे

muktāhārair iva citacyutaiḥ prasravaṇodakaiḥ | abhirāmadarīkuñjanirjharodakakandaram ||

Vaiśampāyana nói: Nước tuôn liên miên từ các mạch suối trên núi trông như những chuỗi ngọc trai rủ xuống, như thể một vòng ngọc vừa tuột khỏi cổ rồi tản ra. Những hang động, khe núi, lùm cây, thác đổ, ao hồ và hốc đá của ngọn núi ấy đều đẹp đẽ, gợi nên sự an nhiên giữa cuộc lưu trú nơi rừng thẳm.

मुक्ता-हारैःwith/like pearl-necklaces
मुक्ता-हारैः:
Karana
TypeNoun
Rootमुक्ताहार
FormMasculine, Instrumental, Plural
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
चित्indeed, even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित्
च्युतैःfallen, dropped
च्युतैः:
Karana
TypeAdjective
Rootच्युत
FormNeuter, Instrumental, Plural
प्रस्रवण-उदकैःwith spring/waterfall-waters
प्रस्रवण-उदकैः:
Karana
TypeNoun
Rootप्रस्रवणोदक
FormNeuter, Instrumental, Plural
अभिराम-दरी-कुञ्ज-निर्झर-उदक-कन्दरम्having delightful ravines, groves, cascades, waters, and caves
अभिराम-दरी-कुञ्ज-निर्झर-उदक-कन्दरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअभिरामदरीकुञ्जनिर्झरोदककन्दर
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
mountain
S
springs (prasravaṇa)
W
waterfalls/streams (nirjhara)
P
pearl-necklace (muktāhāra)
C
caves (kandara)
R
ravines (darī)
G
groves (kuñja)

Educational Q&A

The verse highlights how attentive perception of nature can cultivate calmness and inner steadiness during hardship; beauty and order can be discerned even in exile, supporting endurance and restraint.

Vaiśampāyana describes a mountain landscape in the forest: continuous spring-water and waterfalls appear like hanging pearl-garlands, and the mountain’s caves, groves, ravines, and streams are portrayed as exceptionally pleasing.