Shloka 44

आलोकयमन्तो मैनाकं नानाद्विजगणायुतम्‌ । हिरण्यशिखरं चैव तच्च बिन्दुसर: शिवम्‌,वहाँ सुवर्णमय शिखरोंसे सुशोभित और अनेक प्रकारके पक्षियोंसे युक्त मैनाक पर्वत था। वहीं शीतल जलसे सुशोभित बिन्दुसर नामक तालाब था। वह सब देखते हुए पाण्डव द्रौपदीके साथ उस मनोहर उत्तम वनमें विचरने लगे, जो सभी ऋतुओंके फूलोंसे सुशोभित हो रहा था

ālokayamanto mainākaṃ nānā-dvija-gaṇāyutam | hiraṇya-śikharaṃ caiva tac ca bindu-saraḥ śivam ||

Nhìn quanh, họ thấy núi Maināka—đỉnh núi ánh vàng, chim muông muôn loài tụ hội. Ở đó còn có hồ cát tường tên Bindusaras, đẹp bởi làn nước mát. Thấy vậy, các Pāṇḍava cùng Draupadī bắt đầu dạo bước trong khu rừng tuyệt mỹ, rực rỡ hoa nở của mọi mùa.

आलोकयमन्तःseeing, beholding
आलोकयमन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootआलोकयत् (आ + लोक्, धातु: लोक्)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम, बहुवचन
मैनाकम्Mount Maināka
मैनाकम्:
Karma
TypeNoun
Rootमैनाक
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
नानाvarious, many kinds of
नाना:
TypeIndeclinable
Rootनाना
द्विजगणायुतम्accompanied by multitudes of birds
द्विजगणायुतम्:
TypeAdjective
Rootद्विजगणायुत
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हिरण्यशिखरम्golden-peaked
हिरण्यशिखरम्:
TypeAdjective
Rootहिरण्यशिखर
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
बिन्दुसरःthe lake named Bindusaras
बिन्दुसरः:
Karta
TypeNoun
Rootबिन्दुसरस्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शिवम्auspicious, lovely
शिवम्:
TypeAdjective
Rootशिव
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

घटोत्कच उवाच

G
Ghaṭotkaca
M
Maināka (mountain)
B
Bindusaras (lake)
P
Pāṇḍavas
D
Draupadī

Educational Q&A

The verse highlights how, even in hardship (forest exile), one should maintain composure and move in harmony with the world—recognizing auspiciousness and beauty without attachment. It frames the Pāṇḍavas’ wandering as disciplined endurance rather than mere suffering.

The scene describes the Pāṇḍavas and Draupadī observing Mount Maināka and the cool, auspicious lake Bindusaras, then roaming in a charming forest blooming in every season—setting a serene backdrop within the Vana Parva journey.