Shloka 17
Aṣṭāvakra–Bandi Vāda at Janaka’s Assembly
Numerical Cosmology and Restitution
(एष राजा संश्रवणे स्थितस्ते स्तुहोनं त्वं वचसा संस्कृतेन । स चानुज्ञां दास्यति प्रीतियुक्तः प्रवेशने यच्च किंचित् तवेष्टम् ।।) ये नरेश तुम्हारी बात सुन सकें, इतनी ही दूरीपर यज्ञमण्डपमें स्थित हैं, तुम अपने शुद्ध वचनोंद्वारा इनकी स्तुति करो। इससे ये प्रसन्न होकर तुम्हें प्रवेश करनेकी आज्ञा दे देंगे तथा तुम्हारी और भी कोई कामना हो तो वे पूरी करेंगे ।। अष्टावक्र उवाच भो भो राजञ्जनकानां वरिष्ठ त्वं वै सम्राट् त्वयि सर्व समृद्धम् । त्वं वा कर्ता कर्मणां यज्ञियानां ययातिरेको नृपतिर्वा पुरस्तात्,अष्टावक्र बोले--राजन्! आप जनकवंशके श्रेष्ठ पुरुष हैं, सम्राट हैं। आपके यहाँ सभी प्रकारके ऐश्वर्य परिपूर्ण हैं, वर्तमान समयमें केवल आप ही उत्तम यज्ञकर्मोंका अनुष्ठान करनेवाले हैं; अथवा पूर्वकालमें एकमात्र राजा ययाति ऐसे हो चुके हैं
aṣṭāvakra uvāca | bho bho rājan janakānāṃ variṣṭha tvaṃ vai samrāṭ tvayi sarva-samṛddham | tvaṃ vā kartā karmaṇāṃ yajñiyānāṃ yayātir eko nṛpatir vā purastāt ||
“Vị vua ấy đang ở trong đàn tế, chỉ cách đây đủ gần để nghe lời ngươi. Hãy dùng lời thanh nhã mà ca tụng ngài; ngài sẽ vui lòng ban phép cho ngươi vào, và nếu ngươi còn ước nguyện gì, ngài cũng sẽ đáp ứng.” Aṣṭāvakra nói: “Ôi Đại vương—bậc tối thượng trong dòng Janaka—ngài quả là bậc quân vương tối cao; nơi ngài, mọi phú quý đều viên mãn. Trong thời này, chỉ riêng ngài là người thực hành các nghi lễ tế tự và công hạnh chính pháp; hoặc nếu không, thì thuở xưa chỉ có vua Yayāti mới là bậc quân vương như thế.”
अष्टावक्र उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical ideal of kingship: true sovereignty is measured not merely by wealth but by commitment to yajña and dharmic action. By presenting Janaka as a rare exemplar—comparable only to the ancient Yayāti—it frames righteous ritual and public duty as the hallmark of a great ruler.
Aṣṭāvakra addresses King Janaka with formal praise, elevating him as the foremost of his lineage and as uniquely devoted to sacrificial duties. The compliment functions as a respectful approach to the king and sets the tone for further interaction in the episode.