Shloka 1
Aṣṭāvakra–Bandi Vāda at Janaka’s Assembly
Numerical Cosmology and Restitution
&5+ #+० ()) ४३ #< - किसी-किसी पुस्तकमें यहाँ एक श्लोक अधिक मिलता है, जो इस प्रकार है-- वेदान् साड़ान् सर्वशास्त्रैरुपेतानधीतवानस्मि तव प्रसादात् । इहैव गर्भे तेन पितर्ब्रवीमि नेद॑ त्वत्त: सम्यगिवोपवर्तते ।। त्रयस्त्रिंशर्दाधिकशततमो< ध्याय: अष्टावक्रका द्वारपाल तथा राजा जनकसे वार्तालाप अष्टावक्र उवाच अन्धस्य पन्था बधिरस्य पन्था: स्त्रिय: पन्था भारवाहस्य पन्था: । राज्ञ: पन्था ब्राह्मणेनासमेत्य समेत्य तु ब्राह्मणस्यैव पनथा:,अष्टावक्र बोले--राजन! जबतक ब्राह्मणसे सामना न हो तबतक अंधेका मार्ग, बहरेका मार्ग, स्त्रीका मार्ग, बोझ ढोनेवालेका मार्ग तथा राजाका मार्ग उस-उसके जानेके लिये छोड़ देना चाहिये; परंतु यदि ब्राह्मण सामने मिल जाय तो सबसे पहले उसीको मार्ग देना चाहिये
aṣṭāvakra uvāca | andhasya panthā badhirasya panthāḥ striyaḥ panthā bhāravāhasya panthāḥ | rājñaḥ panthā brāhmaṇenāsametya sametya tu brāhmaṇasyaiva panthāḥ ||
Aṣṭāvakra nói: “Tâu Đại vương, khi chưa gặp một bà-la-môn đối diện, người ta nên nhường đường cho những kẻ yếu thế hay đang mang gánh—người mù, người điếc, phụ nữ và người khuân vác—và cũng phải nhường đường cho nhà vua. Nhưng nếu gặp bà-la-môn trực diện, thì trên hết mọi người, phải nhường đường cho bà-la-môn trước.”
अष्टावक्र उवाच
Educational Q&A
The verse teaches practical dharma in public conduct: yield the way to those who are vulnerable (blind, deaf), socially protected (women), or physically burdened (load-bearers), and observe royal precedence; yet, within the traditional hierarchy of honor, a brāhmaṇa is to be given foremost precedence when encountered.
In Aṣṭāvakra’s exchange with King Janaka, he states a rule of etiquette and dharma about who should be given the path, using everyday examples to express social and ethical priorities recognized in the text’s cultural setting.