Shloka 1
Sukanyā’s Encounter with the Aśvins and Cyavana’s Rejuvenation (लोमश–सुकन्या–च्यवनोपाख्यानम्)
हि आय न हुक है 7 त्रयोविशर्त्याधिकशततमो< ध्याय: अश्विनीकुमारोंकी कृपासे महर्षि च्यवनको सुन्दर रूप और युवावस्थाकी प्राप्ति लोगश उवाच कस्यचित् त्वथ कालस्य त्रिदशावश्चिनौ नृप । कृताभिषेकां विवृतां सुकन्यां तामपश्यताम्,लोमशजी कहते हैं--युधिष्ठि! तदनन्तर कुछ कालके बाद जब एक समय सुकन्या स्नान कर चुकी थी, उस समय उसके सब अंग ढके हुए नहीं थे। इसी अवस्थामें दोनों अश्विनीकुमार देवताओंने उसे देखा। साक्षात् देवराज इन्द्रकी पुत्रीके समान दर्शनीय अंगोंवाली उस राजकन्याको देखकर नासत्यसंज्ञक अश्विनीकुमारोंने उसके पास जा यह बात कही--
lomaśa uvāca | kasyacit tv atha kālasya tridāśāv aśvinau nṛpa | kṛtābhiṣekāṃ vivṛtāṃ sukanyāṃ tām apaśyatām ||
Lomaśa nói: “Tâu đại vương, sau một thời gian, có một lần Sukanyā vừa tắm xong, thân thể nàng chưa được che phủ kín đáo. Khi ấy, đôi Aśvin—những vị thần trong hàng Ba Mươi Ba—trông thấy nàng. Thấy công chúa rạng ngời, xinh đẹp như ái nữ của chính Indra, Aśvin mang danh Nāsatya tiến đến gần nàng và cất lời.”
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse sets up an ethical tension: even divine beings may be stirred by desire upon seeing beauty, and such moments test restraint, propriety, and respect for another’s dignity—key concerns within dharma.
Lomaśa narrates that, at a later time, the Aśvin twins see Sukanyā just after bathing when she is not fully covered; captivated by her beauty, Nāsatya approaches her to speak, initiating the next turn of the episode.