Shloka 24
Ṛśyaśṛṅga’s Luring, Rainfall at Aṅga, and Reconciliation with Vibhāṇḍaka (ऋश्यशृङ्गोपाख्यानम्)
नारायणी चेन्द्रसेना बभूव वश्या नित्यं मुद्रलस्पाजमीढ । (यथा सीता दाशरयथेमहात्मनो यथा तव द्रौपदी पाण्डुपुत्र ।) तथा शान्ता ऋष्यशुड्रं वनस्थं प्रीत्या युक्ता पर्यचरत्नरेन्द्र,युधिष्ठि!! जैसे नारायणी इन्द्रसेना सदा महर्षि मुद्लके अधीन रहती थी तथा पाण्डुनन्दन! जैसे सीता महात्मा दशरथनन्दन श्रीरामके अधीन रही हैं और द्रौपदी सदा तुम्हारे वशमें रहती आयी है, उसी प्रकार शान्ता भी सदा अधीन रहकर वनवासी ऋष्यशुंगकी प्रसन्नतापूर्वक सेवा करती थी
nārāyaṇī cendrasenā babhūva vaśyā nityaṁ mudgalasyājamiḍha | (yathā sītā dāśarathir mahātmanaḥ yathā tava draupadī pāṇḍuputra |) tathā śāntā ṛṣyaśṛṅgaṁ vanasthaṁ prītyā yuktā paryacarat narendra yudhiṣṭhira ||
Vibhāṇḍaka nói: “Hỡi hậu duệ Ajamiḍha, Nārāyaṇī—cũng gọi là Indrasenā—luôn vâng phục hiền giả Mudgala. Như Sītā một lòng với Rāma đại hùng tâm, con của Daśaratha; và như Draupadī đã sống dưới sự dẫn dắt của ngươi, hỡi con Pāṇḍu—cũng vậy, Śāntā với lòng yêu kính đã vui lòng phụng sự Ṛśyaśṛṅga, bậc ẩn cư nơi rừng thẳm.”
विभाण्डक उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ethical ideal of gṛhastha-dharma: a wife’s steadfast loyalty and affectionate service, framed not as coercion but as willing, love-grounded commitment (prītyā yuktā) that sustains harmony even in austere forest life.
Vibhāṇḍaka addresses Yudhiṣṭhira and illustrates Śāntā’s devoted attendance on the forest-dwelling Ṛṣyaśṛṅga by comparing her conduct to well-known exemplars—Nārāyaṇī/Indrasenā with Mudgala, Sītā with Rāma, and Draupadī with Yudhiṣṭhira.