Shloka 16
Nāvyāśrama-nirmāṇa and Ṛśyaśṛṅga’s Distraction (नाव्याश्रमनिर्माणम्—ऋश्यशृङ्गस्य विचलनम्)
सा कन्दुकेनारमतास्य मूले विभज्यमाना फलिता लतेव । गात्रैश्न गात्राणि निषेवमाणा समाश्लिषच्चासकृदृष्यशूड्रम्,साथ ही सुगन्धित मालाएँ तथा विचित्र एवं चमकीले वस्त्र प्रदान किये। इतना ही नहीं, उसने मुनिकुमारको अच्छी श्रेणीके पेय पिलाये जिससे वे बहुत प्रसन्न हुए। वे उसके साथ खेलने और जोर-जोरसे हँसने लगे। वेश्या ऋष्यशृंगके पास ही गेंद खेलने लगी। वह अपने अंगोंको मोड़ती हुई फलोंके भारसे लदी लताकी भाँति झुक जाती और ऋष्यशुंग मुनिको बार-बार अपने अंकमें भर लेती थी। साथ ही अपने अंगोंसे उनके अंगोंको इस प्रकार दबाती मानो उनके भीतर समा जायगी
sā kandukena aramatāsya mūle vibhajyamānā phalitā lateva | gātraiś ca gātrāṇi niṣevamānā samāśliṣac cāsakṛd ṛśyaśṛṅgam ||
Dưới chân am thất của chàng, nàng chơi quả bóng. Uốn mình và đung đưa như dây leo trĩu nặng trái chín, nàng cứ áp sát thân thể mình vào thân thể chàng, hết lần này đến lần khác ôm ghì cậu hiền giả Ṛśyaśṛṅga. Cảnh ấy cho thấy sự phô bày nhục cảm và tiếp xúc thân xác được dùng như những công cụ có chủ ý để làm lung lay sự tự chế của người tu khổ hạnh, gợi nên căng thẳng đạo lý giữa vẻ quyến rũ bên ngoài và sự làm chủ nội tâm.
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how sensory allure and calculated intimacy can destabilize austerity when discernment is immature; it implicitly points to the need for inner vigilance (self-mastery) rather than relying only on physical seclusion.
A woman sent to entice the ascetic youth Ṛśyaśṛṅga plays with a ball near his dwelling, sways like a fruit-laden creeper, presses her body against his, and repeatedly embraces him—an intentional act of seduction to draw him away from strict ascetic life.