Shloka 42
Ṛśyaśṛṅgopākhyāna-praveśaḥ — Lomāśa narrates the origins of Ṛśyaśṛṅga and the Anga drought (ऋश्यशृङ्गोपाख्यान-प्रवेशः)
तेन कामात् कृतं भिथ्या ब्राह्मणस्येति न: श्रुति: । स ब्राह्मणै: परित्यक्तस्ततो वै जगत: पति:,उन्होंने जान-बूझकर एक ब्राह्मणके साथ मिथ्या व्यवहार किया--यह बात हमारे सुननेमें आयी है। इसी अपराधके कारण ब्राह्मणोंने राजा लोमपादको त्याग दिया था। राजाने पुरोहितपर मनमाना दोषारोपण किया था, इसलिये इन्द्रने उनके राज्यमें वर्षा बंद कर दी। इस अनावृष्टिके कारण प्रजाको बड़ा कष्ट होने लगा
tena kāmāt kṛtaṃ mithyā brāhmaṇasyeti naḥ śrutiḥ | sa brāhmaṇaiḥ parityaktas tato vai jagataḥ patiḥ ||
Chúng ta đã nghe rằng, bị dục vọng thúc đẩy, ông ta đã hành xử gian trá đối với một bà-la-môn. Vì tội ấy, các bà-la-môn đã ruồng bỏ ông—chính vị chúa tể của muôn dân. Đoạn này nêu rõ sự sai trái như một sự cố ý phá vỡ chân thật và lòng kính trọng đối với bà-la-môn, và xem việc giới bà-la-môn rút lui, khước từ, như hệ quả đạo lý làm suy suyển tính chính danh và phúc lợi của bậc quân vương.
लोगश उवाच
Educational Q&A
Deliberate false dealing with a brāhmaṇa is presented as a serious breach of dharma; when a ruler violates truth and respect, the moral and social foundations of his rule collapse, symbolized by the brāhmaṇas’ withdrawal of support.
The speaker reports a tradition: a ruler, driven by desire, behaved falsely toward a brāhmaṇa, and as a result the brāhmaṇas abandoned him. The verse functions as a moral explanation for a ruler’s loss of standing and the ensuing disorder.