Shloka 18
Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition
दुःशासनेन पापेन तदा झूते प्रवर्तिते । अनाथवत् तदा देवी द्रौपदी सुदुरात्मना,उन दिनों जब जूएका खेल चल रहा था, अत्यन्त दुरात्मा पापी दुःशासन अनाथकी भाँति रोती-कलपती हुई महारानी द्रौपदीको उनके केश पकड़कर राजसभामें घसीट लाया और भीष्म तथा द्रोणाचार्य आदिके समक्ष उसने उनका उपहास करते हुए बारंबार उसे “गाय” कहकर पुकारा
duḥśāsanena pāpena tadā dyūte pravartite | anāthavat tadā devī draupadī sudurātmanā ||
Yudhiṣṭhira nói: “Khi ván xúc xắc vừa khởi, kẻ tội lỗi Duḥśāsana—tâm địa cực ác—đã đối xử với Hoàng hậu Draupadī như thể nàng không còn người che chở, làm nhục nàng giữa hội trường. Sự xúc phạm ấy, diễn ra ngay trước mặt các bậc trưởng lão, là một sự vi phạm dharma nặng nề và là bước ngoặt đạo lý quyết định, châm ngòi cho cuộc chiến sắp tới.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that public humiliation and exploitation of the vulnerable—especially in a royal assembly—constitute severe adharma. Such acts corrode social order and inevitably demand moral reckoning, becoming a seed of large-scale conflict.
Yudhiṣṭhira recalls the dice-game episode: Duḥśāsana, described as sinful and wicked, abuses and humiliates Draupadī as if she were without protection. The recollection functions as an indictment of the Kaurava side’s wrongdoing and a justification for the Pāṇḍavas’ demand for justice.