Shloka 70
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
प्रतिघातेन सान्त्वस्य दारुणं सम्प्रवर्तते । तच्छुनामिव सम्पाते पण्डितैरुपलक्षितम्,जब शान्तिके प्रयत्नोंमें बाधा आती है, तब भयंकर युद्ध स्वतः आरम्भ हो जाता है। पण्डितोंने इस युद्धकी उपमा कुत्तोंक कलहसे दी है
pratighātena sāntvasya dāruṇaṁ sampravartate | tacchunām iva sampāte paṇḍitair upalakṣitam ||
Yudhiṣṭhira nói: “Khi những nỗ lực hòa giải bị đánh gạt và ngăn trở, một cuộc chiến khốc liệt tự khởi lên. Người trí nhận ra quy luật ấy—như cuộc lao vào nhau bất chợt của bầy chó—chỉ một mồi châm nhỏ, không kìm lại, liền hóa thành giao tranh công khai.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
If sincere attempts at reconciliation are blocked, violence tends to arise automatically; therefore dharmic leadership must remove obstacles to peace early, before conflict becomes self-propelling and irrational.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Yudhiṣṭhira reflects on how failed peace-making can quickly tip into inevitable war, illustrating the danger with the image of dogs suddenly colliding and fighting.