Shloka 21
उद्योगपर्व — धृतराष्ट्रस्य दुर्योधनप्रति शक्तिस्मारक-उपदेशः
Udyoga Parva 63: Dhṛtarāṣṭra’s Counsel Reminding Duryodhana of Opponent Strength
Devanagari script
ततः किरातास्तद् दृष्टवा प्रार्थयन्तो महीपते । विनेशुर्विषमे तस्मिन् ससर्पे गिरिगह्दरे,महाराज! उस समय उस मधुका अद्भुत गुण सुनकर और उसे प्रत्यक्ष देखकर भीलोंने उसे पानेकी चेष्टा की; परंतु सर्पोंसे भरी हुई उस दुर्गम पर्वतगुहामें जाकर वे सब-के-सब नष्ट हो गये
Translation
Rồi những người Kirata, trông thấy nó mà lòng ham muốn bừng dậy, tâu Đại vương, đã liều mình vào hang núi hiểm trở ấy—nơi đầy rắn—và tại đó, tất cả đều bị diệt vong.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
किराताःthe Kirātas (hunters/tribals)
किराताः:
Karta
TypeNoun
Rootकिरात
FormMasculine, Nominative, Plural
तत्that (thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
प्रार्थयन्तःrequesting, beseeching
प्रार्थयन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootप्रार्थय्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Plural
महीपतेO king (lord of the earth)
महीपते:
TypeNoun
Rootमहीपति
FormMasculine, Vocative, Singular
विनेशुःperished, were destroyed
विनेशुः:
TypeVerb
Rootवि-नश्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
विषमेin difficult/uneven (place)
विषमे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootविषम
FormNeuter, Locative, Singular
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Locative, Singular
ससर्पेin the snake-infested (place)
ससर्पे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootससर्प
FormNeuter, Locative, Singular
गिरिगह्वरेin the mountain-cave/cleft
गिरिगह्वरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगिरिगह्वर
FormNeuter, Locative, Singular
Speaker
विदुर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes