Shloka 61
Adhyaya 60: Self-Assertion, Daiva, and the Rhetoric of Inevitability (उद्योग पर्व)
इति श्रीमहाभारते उद्योगपर्वणि यानसंधिपर्वणि दुर्योधनवाक्ये एकषष्टितमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्याभारत उद्योगपर्वके अन्तर्गत यानसंधिपर्वमें दुर्योधनवाक्यविषयक इकसठवाँ अध्याय पूरा हुआ
iti śrīmahābhārate udyogaparvaṇi yānasaṃdhiparvaṇi duryodhanavākye ekaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ |
Như vậy, trong bộ Śrī Mahābhārata, thuộc Udyoga Parva—đặc biệt là phần Yāna–Sandhi Parva (sứ mệnh và thương nghị)—chương thứ sáu mươi mốt, nói về lời của Duryodhana, đến đây chấm dứt. Dòng kết (colophon) này đánh dấu sự khép lại của một diễn từ đặt nền cho thế căng đạo lý giữa hòa giải và cố chấp vào đêm trước chiến tranh.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
As a colophon, the verse does not teach through direct instruction; it signals closure. Ethically, it frames the preceding material as Duryodhana-centered discourse within a peace-mission context, highlighting the Mahābhārata’s recurring tension between negotiation (sandhi) and the hardening of will that leads to war.
The narrator marks the completion of the sixty-first chapter in the Udyoga Parva’s Yāna–Sandhi section, identifying it as focused on Duryodhana’s words. It functions as an editorial/narrative boundary before the text proceeds to the next unit.