Shloka 22
धृतराष्ट्रस्य बलाबलचिन्ता
Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Strength and Preference for Śama
क्षयोदयो<यं सुमहान् कुरूणां प्रत्युपस्थित: । अस्य चेत् कलहस्यान्त: शमादन्यो न विद्यते,“कौरवोंके लिये यह महान् विनाशका अवसर उपस्थित हुआ है। तात! यदि इस कलहका अन्त करनेके लिये संधिके सिवा और कोई उपाय नहीं है तो मुझे सदा संधिकी ही बात अच्छी लगती है; कुन्तीपुत्रोंके साथ युद्ध छेड़ना ठीक नहीं है। मैं सदा पाण्डवोंको कौरवोंसे अधिक शक्तिशाली मानता हूँ”
kṣayodayo ’yaṃ sumahān kurūṇāṃ pratyupasthitaḥ | asya cet kalahasyāntaḥ śamād anyo na vidyate ||
Vaiśaṃpāyana nói: “Một bước ngoặt lớn của suy vong và biến động đã giáng xuống dòng Kuru. Nếu chấm dứt cuộc hiềm khích này không thể bằng cách nào khác ngoài sự dàn hòa và thỏa thuận, thì với ta chỉ có thỏa thuận mới là đúng. Khơi mào chiến tranh với các con của Kuntī là điều không phải; ta vẫn luôn cho rằng Pāṇḍava mạnh hơn Kaurava.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
When a conflict threatens collective ruin, dharma favors śama—restraint, pacification, and settlement—over escalation into war, especially when war is both morally improper and strategically disastrous.
The narrator frames the Kuru situation as a decisive crisis: destruction is imminent unless the quarrel is ended through peace-making. The statement also underscores the perceived superiority of the Pāṇḍavas, warning against initiating war with them.