Shloka 10
Udyoga Parva Adhyāya 58 — Saṃjaya’s Audience and Kṛṣṇa’s Deterrent Counsel (संजय-प्रवेशः कृष्णवाक्यं च)
बैठ जानेपर वहाँ मैंने पादपीठसे हटाये हुए अर्जुनके दोनों सुन्दर चरणोंको (ध्यानपूर्वक) देखा। उनके तलुओंमें ऊर्ध्वगामिनी रेखाएँ दृष्टिगोचर हो रही थीं और वे दोनों पैर शुभसूचक विविध लक्षणोंसे सम्पन्न थे ।। श्यामौ बृहन्तौ तरुणौ शालस्कन्धाविवोद्गतौ । एकासनगतोौ दृष्टवा भयं मां महदाविशत्,श्रीकृष्ण और अर्जुन दोनों श्यामवर्ण, बड़े डील-डौलवाले, तरुण तथा शालवृक्षके स्कन्धोंके समान उन्नत हैं। उन दोनोंको एक आसनपर बैठे देख मेरे मनमें बड़ा भय समा गया
sañjaya uvāca | upaviṣṭe tatra mayā pādapīṭhād apasāritau arjunasya ubhau sundarau caraṇau dhyānapūrvakaṁ dṛṣṭau | tayoḥ talayoḥ ūrdhvagāminyo rekhā dṛśyante sma, ubhau ca pādau śubhasūcakair vividhair lakṣaṇaiḥ sampannau || śyāmau bṛhantau taruṇau śālaskandhāv ivodgatau | ekāsanagatau dṛṣṭvā bhayaṁ māṁ mahad āviśat ||
Sañjaya nói: Khi họ đã an tọa ở đó, ta chăm chú nhìn đôi chân đẹp của Arjuna, đã rút khỏi bệ gác chân. Trên lòng bàn chân, ta thấy những đường vân chạy ngược lên, và cả hai chân đều mang nhiều dấu hiệu cát tường. Rồi ta thấy Kṛṣṇa và Arjuna—da sẫm, thân hình vạm vỡ, tuổi trẻ sung mãn, vươn cao như những thân cây śāla—cùng ngồi trên một chiếc ngai; và trước cảnh ấy, một nỗi kinh hãi lớn tràn ngập lòng ta.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how outward signs (auspicious marks, shared seat, heroic stature) are read as indicators of destiny and moral consequence. Sañjaya’s fear reflects the ethical weight of the coming conflict: when extraordinary power and purpose align, the stakes for dharma and adharma become immense.
Sañjaya reports what he sees: Arjuna’s feet with auspicious markings, and then Kṛṣṇa and Arjuna sitting together on one seat, both appearing powerful and youthful. This sight fills Sañjaya with dread, foreshadowing the decisive role of their unity in the impending war.