Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Chapter 49: Sañjaya’s Enumeration of the Pāṇḍava Coalition (पाण्डवसैन्यसमागम-वर्णनम्)

महाराज! जो धर्मात्मा न रोषसे, न भयसे, न लोभसे, न अर्थके लिये और न बहाना बनाकर ही कभी सत्यका परित्याग कर सकते हैं, जो धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ हैं और धर्मके विषयमें प्रमाण माने जाते हैं, उन अजातशत्रुके प्रभावसे पाण्डवोंने युद्धकी तैयारी की है ।। यस्य बाहुबले तुल्य: पृथिव्यां नास्ति कश्नन । यो वै सर्वान्‌ महीपालान्‌ वशे चक्रे धनुर्धर: । य: काशीनड्रमगधान्‌ कलिड्जांश्न युधाजयत्‌

sañjaya uvāca |

mahārāja! yo dharmātmā na roṣyate, na bibheti, na lubhyati, na arthakṛte, na ca chadmam āśritya kadācit satyaṃ parityaktuṃ śaknoti; yo dharmātmanāṃ śreṣṭhaḥ, dharmaviṣaye ca pramāṇaṃ mataḥ—tasya ajātaśatroḥ prabhāvena pāṇḍavaiḥ yuddhasya sajjā kṛtā ||

yasya bāhubale tulyaḥ pṛthivyāṃ nāsti kaścana |

yo vai sarvān mahīpālān vaśe cakre dhanurdharaḥ |

yaḥ kāśīn aṅgān magadhān kaliṅgāṃś ca yudhājayat ||

Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, các Pāṇḍava đã sửa soạn chiến tranh dưới ảnh hưởng của Ajātaśatru—bậc có tâm hồn chính pháp, không bao giờ lìa bỏ chân thật: không vì giận dữ, không vì sợ hãi, không vì tham lam, không vì lợi lộc, cũng không vin vào bất cứ cớ nào. Ông là bậc tối thượng trong hàng người chính pháp và được xem là thẩm quyền về dharma. Trên cõi đất này không ai sánh bằng sức mạnh đôi tay ông. Vị cung thủ ấy đã khuất phục mọi vua chúa, và đã chinh phục các xứ Kāśī, Aṅga, Magadha và Kaliṅga.”

यस्यwhose
यस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
बाहु-बलेin (his) arm-strength
बाहु-बले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबाहुबल
FormNeuter, Locative, Singular
तुल्यःequal
तुल्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootतुल्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पृथिव्याम्on earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Locative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अस्तिis
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
कश्चनanyone (at all)
कश्चन:
Karta
TypePronoun
Rootकश्चन
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
महीपालान्kings (protectors of the earth)
महीपालान्:
Karma
TypeNoun
Rootमहीपाल
FormMasculine, Accusative, Plural
वशेunder control
वशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवश
FormMasculine, Locative, Singular
चक्रेmade (placed)
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect, 3rd, Singular, Atmanepada
धनुर्धरःthe bowman
धनुर्धरः:
Karta
TypeNoun
Rootधनुर्धर
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
काशीन्the Kāśīs
काशीन्:
Karma
TypeProperNoun
Rootकाशी
FormFeminine, Accusative, Plural
अङ्गान्the Aṅgas
अङ्गान्:
Karma
TypeProperNoun
Rootअङ्ग
FormMasculine, Accusative, Plural
मगधान्the Magadhas
मगधान्:
Karma
TypeProperNoun
Rootमगध
FormMasculine, Accusative, Plural
कलिङ्गान्the Kaliṅgas
कलिङ्गान्:
Karma
TypeProperNoun
Rootकलिङ्ग
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
युधाby battle
युधा:
Karana
TypeNoun
Rootयुध्
FormFeminine, Instrumental, Singular
अजयत्conquered
अजयत्:
TypeVerb
Rootजि
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (Mahārāja)
A
Ajātaśatru (Yudhiṣṭhira)
P
Pāṇḍavas
K
Kāśī
A
Aṅga
M
Magadha
K
Kaliṅga
D
dhanus (bow)