Shloka 47
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
इस प्रकार श्रीमहाभारत उद्योगपर्वके अन्तर्गत यानसंधिपर्वमें संजयके लौटनेसे सम्बन्ध रखनेवाला सैंतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ,जब मेरे कहनेसे शिनिप्रवर शत्रुमर्दन सात्यकि शत्रुओंपर मेघकी भाँति बाणोंकी झड़ी लगाते हुए मुख्य-मुख्य योद्धाओंको आच्छादित कर देंगे, उस समय दुर्योधन युद्धका परिणाम सोचकर बहुत पछतायेगा ।। यदा धृतिं कुरुते योत्स्यमान: स दीर्घबाहुर्दुढ्धन्वा महात्मा | सिंहस्येव गन्धमाप्राय गाव: संचेष्टन्ते शत्रवो5स्माद् रणाग्रे सुदृढ़ धनुष धारण करनेवाले दीर्घबाहु महामना सात्यकि जब युद्धके लिये उत्सुक हो समरभूमिमें डट जाते हैं, उस समय जैसे सिंहकी गनन््ध पाकर गौएँ इधर-उधर भागने लगती हैं, उसी प्रकार शत्रु युद्धके मुहानेपर इनके पास आकर तुरंत भाग खड़े होते हैं
sañjaya uvāca |
yadā dhṛtiṃ kurute yotsyamānaḥ sa dīrghabāhur dṛḍhadhanvā mahātmā |
siṃhasyeva gandham āprāya gāvaḥ saṃceṣṭante śatravo 'smād raṇāgre ||
Sañjaya nói: Khi Sātyaki—bậc đại hồn, tay dài, cung bền—định vững chí nguyện và đứng nơi tiền tuyến, hăm hở giao chiến, thì ngay trước cửa trận, quân thù sẽ bồn chồn rồi tản chạy khỏi ông, như đàn bò ngửi thấy mùi sư tử.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that steadfast resolve (dhṛti) and disciplined readiness in dharma-aligned duty can demoralize adversaries; moral and mental strength is portrayed as a decisive force alongside physical prowess.
Sañjaya describes Sātyaki’s battlefield presence: when he takes his stand eager to fight, enemies at the battlefront become unsettled and flee, compared to cattle scattering upon sensing a lion.