Shloka 22
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
तृणप्रायं ज्वलनेनेव दग्धं ग्रामं यथा धार्तराष्ट्रानू समीक्ष्य । पकक्वं सस्य॑ वैद्युतेनेव दग्धं परासिक्तं विपुलं स्वं बलौघम्,जब दुर्योधन यह देखेगा कि जैसे घास-फ़ूसके झोपड़ोंका गाँव आगसे जलकर खाक हो जाता है, उसी प्रकार धृतराष्ट्रके अन्य सभी पुत्र भीमसेनकी क्रोधाग्निसे दग्ध हो गये, मेरी विशाल वाहिनी बिजलीकी आगसे जली हुई पकी खेतीके समान नष्ट हो गयी, उसके मुख्य- मुख्य वीर मारे गये, सैनिकोंने पीठ दिखा दी, सभी भयसे पीड़ित हो रणभूमिसे भाग निकले, प्रायः समस्त योद्धा साहस अथवा धृष्टता खो बैठे तथा भीमसेनके अस्त्र-शस्त्रोंकी आगसे सब कुछ स्वाहा हो गया; उस समय उसे युद्धके लिये बड़ा पछतावा होगा
sañjaya uvāca | tṛṇaprāyaṃ jvalanen eva dagdhaṃ grāmaṃ yathā dhārtarāṣṭrānū samīkṣya | pakvaṃ sasyaṃ vaidyuten eva dagdhaṃ parāsiktaṃ vipulaṃ svaṃ balaugham |
Sañjaya nói: “Khi Duryodhana nhìn thấy các con của Dhṛtarāṣṭra bị ngọn lửa phẫn nộ của Bhīmasena thiêu rụi như một làng lều rơm bị lửa nuốt chửng, và thấy đạo quân mênh mông của chính mình tan tác, tiêu vong như lúa chín bị sét đánh cháy—những dũng tướng hàng đầu ngã xuống, binh lính quay lưng bỏ chạy vì kinh hãi, khí phách và sự liều lĩnh cạn kiệt, mọi thứ hóa tro dưới ngọn lửa vũ khí của Bhīma—thì khi ấy hắn sẽ thấm thía hối hận vì đã chọn chiến tranh.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical weight of choosing war: pride and obstinacy lead to catastrophic loss, and only after witnessing ruin does the wrongdoer awaken to remorse. It warns that adharma-driven decisions bring predictable consequences—fear, collapse of morale, and irreversible destruction.
Sañjaya describes, in vivid similes, the future scene of Duryodhana seeing the Kauravas burned down by Bhīma’s fury and his own vast army scattered and destroyed like a ripe crop struck by lightning. The point is to foreshadow Duryodhana’s eventual regret for initiating and persisting in the conflict.