Shloka 36
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu
Chapter 42
ये आठ गुण त्याग और अप्रमाद दोनोंके ही समझने चाहिये। इसी प्रकार जो मदके अठारह दोष पहले बताये गये हैं, उनका सर्वथा त्याग करना चाहिये। प्रमादके आठ दोष हैं, उन्हें भी त्याग देना चाहिये ।।
aṣṭau doṣāḥ pramādasya tān doṣān parivarjayet | indriyebhyaḥ ṣaḍbhyo manasaś caiva bhārata | atītānāgatebhyaś ca muktyupetaḥ sukhī bhavet, bhārata ||
Sanatsujāta nói: “Có tám lỗi do sự buông lung sinh ra; phải từ bỏ hết thảy. Hỡi Bhārata, sáu lỗi phát khởi từ năm căn cùng với ý—khi chúng lao về các đối tượng của mình với ý muốn hưởng thụ; và hai lỗi nữa là sự vướng mắc của tâm vào thời gian: day dứt về quá khứ và khát cầu tương lai. Thoát khỏi tám tật ấy, con người mới thật sự an lạc.”
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Heedlessness (pramāda) has eight key faults: six are the enjoyment-driven outward rush of the five senses and the mind toward their objects, and two are mental bondage to time—obsession with the past and longing for the future. Abandoning these brings steadiness and happiness.
In the Sanatsujātīya section of the Udyoga Parva, the sage Sanatsujāta instructs the Kuru elder (addressed as Bhārata) on ethical and spiritual discipline. Here he enumerates specific defects of pramāda and urges their renunciation as part of inner reform amid the looming crisis.