Shloka 3
इस प्रकार श्रीमहाभारत उद्योगपर्वके अन्तर्गत येनोट्योगपर्वनें सात्यकिका क्रोधपूर्ण वचनसम्बन्धी तीसरा अध्याय पूरा हुआ,बलदेवस्य वाक््यं तु मम ज्ञाने न युज्यते । एतद्धि पुरुषेणाग्रे कार्य सुनयमिच्छता बलदेवजीका कथन मेरी समझमें ठीक नहीं जान पड़ता। मैं जो कुछ कहने जा रा हूँ, वही सुनीतिकी इच्छा रखनेवाले पुरुषको सबसे पहले करना चाहिये। धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनसे मधुर अथवा नग्रतापूर्ण वचन कहना किसी प्रकार उचित नहीं है। मेरा ऐसा मत है कि वह पापपूर्ण विचार रखनेवाला है, अतः मृदु व्यवहारसे वशमें आनेवाला नहीं है
baladevasya vākyaṃ tu mama jñāne na yujyate | etaddhi puruṣeṇāgre kāryaṃ sunayam icchatā | dhṛtarāṣṭraputra duryodhanase madhuraṃ vā nṛtāpūrṇaṃ vacanaṃ kena cid api prakāreṇa na yuktam | mamaiva matam—sa pāpapūrṇavicāraḥ, ataḥ mṛduvyavahāreṇa vaśam ānetuṃ na śakyaḥ |
“Nhưng lời khuyên của Baladeva, theo chỗ ta hiểu, không thích đáng. Người cầu đường lối trị quốc đúng đắn phải làm trước điều ta sắp nói. Nói với Duryodhana, con của Dhṛtarāṣṭra, bằng lời ngọt ngào hay hòa hoãn, tuyệt nhiên không hợp lẽ. Theo ta, tâm hắn ôm ý tội lỗi, nên không thể khuất phục bằng sự mềm mỏng.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage argues that ethical statecraft (su-naya) sometimes requires firm, unsparing speech: a person driven by sinful intent is not corrected by gentle persuasion, so one should not mistake sweetness of words for effective or righteous counsel.
The speaker rejects Baladeva’s proposed approach toward Duryodhana, asserting that conciliatory language is inappropriate because Duryodhana’s mindset is corrupt and he will not be restrained through mild treatment.