Shloka 44
धन हो या न हो, मित्रोंसे कुछ भी न माँगते हुए उनका सत्कार तो करे ही। मित्रोंके सार-असारकी परीक्षा न करे ।। संतापाद् भ्रश्यते रूप॑ संतापाद् भ्रश्यते बलम् | संतापाद् भ्रश्यते ज्ञानं संतापाद् व्याधिमूच्छति,संताप (शोक)-से रूप नष्ट होता है, संतापसे बल नष्ट होता है, संतापसे ज्ञान नष्ट होता है और संतापसे मनुष्य रोगको प्राप्त होता है
santāpād bhraśyate rūpaṃ santāpād bhraśyate balam | santāpād bhraśyate jñānaṃ santāpād vyādhim ṛcchati ||
Vidura dạy rằng dù có của hay không, vẫn phải kính đãi bạn bè, không cầu xin gì nơi họ, và chớ đem bạn ra thử thách để cân đo “thực” hay “hư”. Bởi chính sầu khổ và nung nấu trong lòng làm hao mòn con người: vì khổ mà dung sắc suy tàn, vì khổ mà sức lực tiêu giảm, vì khổ mà trí phân biệt mờ đi, và vì khổ mà cuối cùng mắc bệnh.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura warns that sustained grief (santāpa) is not merely an emotion but a destructive force: it diminishes one’s appearance and composure, weakens bodily strength, clouds judgment, and can culminate in illness. Therefore one should master sorrow rather than be mastered by it.
In Udyoga Parva, Vidura delivers moral counsel (nīti) amid the tense pre-war negotiations and family crisis. This verse is part of his instruction emphasizing inner steadiness and practical wisdom, showing how emotional turmoil undermines the ability to act dharmically.