Shloka 71
उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)
निजानुत्पतत: शत्रून्ू पजच पउठ्चप्रयोजनान् । यो मोहान्न निगृह्नाति तमापद् ग्रसते नरम्,जो पाँच विषयोंकी ओर दौड़नेवाले अपने पाँच इन्द्रियरूपी शत्रुओंको मोहके कारण वशमें नहीं करता, उस मनुष्यको विपत्ति ग्रस लेती है
nijān utpatataḥ śatrūn pañca pañca-prayojanān | yo mohān na nigṛhṇāti tam āpad grasate naram ||
Vidura nói: Năm căn, luôn lao ra ngoài về phía năm đối tượng của chúng, chẳng khác nào những kẻ thù ở ngay trong lòng người. Ai vì mê muội không chế ngự được những kẻ thù ấy, người đó tất yếu bị tai ương nuốt chửng—thiếu tự chủ chính là cửa ngõ để bất hạnh bước vào.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Unrestrained senses behave like internal enemies: when a person, out of delusion, fails to control the senses that run toward their objects, misfortune overtakes him. Ethical stability and safety depend on indriya-nigraha (sense-restraint).
In Vidura’s counsel (Vidura-nīti) during the Udyoga Parva, he instructs on practical dharma for rulers and individuals. Here he warns that inner discipline—especially mastery over the senses—is essential; otherwise one becomes vulnerable to downfall and संकट (āpad).