Shloka 54

उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)

Devanagari script

इन्द्रियैरिन्द्रियार्थेषु वर्तमानैरनिग्रहै: । तैरयं ताप्यते लोको नक्षत्राणि ग्रहैरिव,वशमें न होनेके कारण विषयोंमें रमनेवाली इन्द्रियोंसे यह संसार उसी भाँति कष्ट पाता है, जैसे सूर्य आदि ग्रहोंसे नक्षत्र तिरस्कृत हो जाते हैं

Transliteration

indriyair indriyārtheṣu vartamānair anigrahaiḥ | tair ayaṃ tāpyate loko nakṣatrāṇi grahair iva ||

Translation

Vidura nói: “Khi các giác quan không được chế ngự mà cứ lao vào đối tượng của chúng, chúng thiêu đốt đời người. Cũng như các hành tinh—như Mặt Trời và những thiên thể khác—lấn át và che mờ các vì sao, những xung lực giác quan không kiểm soát sẽ áp đảo điều tinh tế và thiện lành trong con người, khiến đời sống chìm trong khổ não.”

Word by Word

इन्द्रियैःby the senses

इन्द्रियार्थेषुin the objects of the senses

वर्तमानैःengaging/operating (being active)

अनिग्रहैःunrestrained

तैःby those (senses)

अयम्this

ताप्यतेis tormented / is afflicted

लोकःworld

नक्षत्राणिstars/constellations

ग्रहैःby the planets

इवlike/as

Speaker

विदुर उवाच

Characters & Entities

Vidura

indriya (senses)

indriyārtha (sense-objects)

loka (world/people)

nakṣatra (stars)

graha (planets, including Sun etc.)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes