Shloka 10
उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)
यः प्रमाणं न जानाति स्थाने वृद्धौँ तथा क्षये । कोशे जनपदे दण्डे न स राज्येडवतिषछते,जो राजा स्थिति, लाभ, हानि, खजाना, देश तथा दण्ड आदिकी मात्राको नहीं जानता, वह राज्यपर स्थिर नहीं रह सकता
yaḥ pramāṇaṁ na jānāti sthāne vṛddhau tathā kṣaye | kośe janapade daṇḍe na sa rājye 'vatiṣṭhate ||
Vidura nói: Một vị vua không hiểu đúng mực và tỷ lệ—điều gì thích hợp khi ổn định, khi tăng trưởng và khi suy giảm; trong kho tàng, trong cõi nước và dân chúng, và trong việc dùng hình phạt—thì không thể đứng vững trong ngôi bá chủ. Cai trị theo đạo lý đòi hỏi sự phán đoán được cân chỉnh: biết lúc nào nên giữ gìn, lúc nào nên mở mang, và lúc nào nên kiềm chế bằng kỷ luật công chính.
विदुर उवाच
Educational Q&A
A ruler must have pramāṇa—sound judgment of proper limits and proportion—in prosperity and decline, finance, public welfare, and punishment; without this calibrated discernment, stable rule is impossible.
In Udyoga Parva, Vidura offers counsel on righteous governance and practical statecraft; here he warns that ignorance of proportionate policy in resources, people, and discipline undermines a king’s ability to hold the kingdom.