Shloka 87
षडेते हावमन्यन्ते नित्यं पूर्वोपकारिणम् । आचार्य शिक्षिता: शिष्या: कृतदाराश्ष मातरम्,ये छ: प्रायः सदा अपने पूर्व उपकारीका सम्मान नहीं करते हैं--शिक्षा समाप्त हो जानेपर शिष्य आचार्यका, विवाहित बेटे माताका, कामवासनाकी शान्ति हो जानेपर पुरुष स्त्रीका, कृतकार्य मनुष्य सहायकका, नदीकी दुर्गम धारा पार कर लेनेवाले पुरुष नावका तथा रोगी पुरुष रोग छूटनेके बाद वैद्यका
ṣaḍ ete hāvamanyante nityaṁ pūrvopakāriṇam | ācārya-śikṣitāḥ śiṣyāḥ kṛta-dārāś ca mātaram ||
Vidura nói: Có sáu hạng người thường khinh rẻ kẻ từng giúp mình. Học trò khi học xong thì coi nhẹ thầy; con trai khi đã cưới vợ, yên bề gia thất thì lơ là mẹ. Cũng vậy, người đàn ông khi dục lắng xuống thì coi thường vợ; kẻ đã xong việc thì quên người trợ giúp; người đã vượt qua dòng sông hiểm trở thì quên chiếc thuyền; và bệnh nhân khi khỏi bệnh thì quên thầy thuốc. Bài kệ chỉ ra một lỗi đạo đức quen thuộc: lòng biết ơn phai nhạt khi sự lệ thuộc chấm dứt, trong khi dharma đòi hỏi phải tôn kính ân nhân ngay cả sau khi nhu cầu đã qua.
विदुर उवाच
Educational Q&A
The core teaching is kṛtajñatā (gratitude): one must not dishonor those who previously helped—especially teachers and parents—merely because one has become independent. Forgetting benefactors is presented as a common but blameworthy human tendency opposed to dharma.
In Udyoga Parva, Vidura offers moral counsel (nīti) in the tense lead-up to war. Here he illustrates a general ethical pattern by listing types of people who often neglect earlier benefactors, warning against such ingratitude as a sign of moral decline.