Shloka 42
अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः
Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance
हस्तिनापुरमें जो बहुत-से हाथीवान हैं तथा जो अन्धे और बूढ़े हैं, उन सबको मेरी कुशल बताकर अन्तमें मेरी ओरसे उनके भी आरोग्य आदिका समाचार पूछना ।।
hāstināpure ye bahavo hastivantaḥ santi tathā ye’ndhāḥ sthavirāś ca, tān sarvān mama kuśalaṃ nivedya ante mama taraphāt teṣām api ārogya-ādikaṃ vārtāṃ pṛccha. mā bhaiṣṭa duḥkhena kujīvitena; nūnaṃ kṛtaṃ paralokeṣu pāpam. nigṛhya śatrūn suhṛdo’nugṛhya vāsobhir annena ca vo bhariṣye; tathā tebhyaḥ āśvāsanaṃ dadan idaṃ mama sandeshaṃ śrāvaya.
Yudhiṣṭhira nói: “Ở Hastināpura, hãy báo tin ta bình an cho mọi người—nhất là những người nuôi voi, cùng người mù và người già—rồi sau cùng, thay mặt ta, hỏi thăm sức khỏe và an ổn của họ. Hãy bảo họ chớ sợ vì khổ đau hay vì phải sống đời khốn khổ; đó hẳn là quả chín của tội lỗi đã gây trong những kiếp trước. Hãy trấn an rằng chẳng bao lâu nữa ta sẽ khuất phục và giam giữ kẻ thù, ban ân cho những bằng hữu thiện tâm, và nuôi dưỡng họ bằng cơm áo.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse blends royal duty with karmic reflection: people should not collapse into fear when suffering arises, since hardship may be the fruition of past actions; meanwhile, a righteous leader must respond with compassion and concrete support—protecting the community, restraining aggressors, and ensuring basic welfare like food and clothing.
Yudhiṣṭhira sends a message to those in Hastināpura—especially vulnerable groups (the blind and the aged) and those connected with royal resources (elephant-keepers). He asks after their health, reassures them amid distress, and promises that he will soon subdue the enemies and then provide for his well-wishers with provisions.