अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः
Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance
आचार्य इष्टो नयगो विधेयो वेदानभीप्सन् ब्रह्मचर्य चचार । योअस्त्रं चतुष्पात् पुनरेव चक्रे द्रोण: प्रसन्नोडभिवाद्यस्त्ववासौ
yudhiṣṭhira uvāca |
ācārya iṣṭo nayago vidheyo vedānbhīpsan brahmacaryaṃ cacāra |
yo 'straṃ catuṣpāt punar eva cakre droṇaḥ prasanno 'bhivādyas tv avāsau ||
Yudhiṣṭhira nói: “Drona, bậc thầy đáng tôn kính của chúng ta—được mọi người mến trọng, tinh thông đạo trị nước, nghiêm cẩn và xứng đáng được kính lễ—trước hết đã sống đời brahmacārin để thấu đạt Veda. Rồi sau đó, thầy học và hệ thống hóa khoa học binh khí cho trọn vẹn bốn phần: mantra, cách vận dụng, cách triển khai, và cách thu hồi. Vị thầy Drona ấy, luôn điềm nhiên và khoan hòa, cũng đáng nhận lời chào kính của chúng ta; hãy chuyển đến thầy lời đảnh lễ của ta.”
युधिछिर उवाच
Even on the brink of conflict, dharma requires honoring one’s teacher. Yudhiṣṭhira highlights that true authority in learning and warfare rests on prior discipline (brahmacarya), mastery of sacred knowledge (Vedas), and a composed, ethical character—therefore the guru remains worthy of reverence regardless of political alignment.
In the Udyoga Parva’s pre-war diplomacy, Yudhiṣṭhira instructs that respectful salutations be conveyed to Droṇa. He recalls Droṇa’s student-discipline and his complete training in weapon-science, emphasizing the Pāṇḍavas’ continued reverence for their preceptor even as war approaches.