Shloka 5
उद्योगपर्व — अध्याय २५: संजयदूतवाक्यम्
Sañjaya’s Envoy-Speech on Peace
कामाभि ध्या स्वशरीरं दुनोति यया प्रमुक्तो न करोति दुःखम् | यथेध्यमानस्य समिद्धतेजसो भूयो बलं॑ वर्धते पावकस्य
kāmābhidhyā svaśarīraṁ dunoti yayā pramukto na karoti duḥkham | yathedhyamānasya samiddhatejaso bhūyo balaṁ vardhate pāvakasya ||
Sañjaya nói: “Mải nghĩ về đối tượng dục vọng làm hao mòn chính thân mình; nhưng khi được giải thoát khỏi cơn thèm khát ấy, người ta không còn tự tạo ra khổ đau nữa. Vì như ngọn lửa được thêm củi, bừng sáng rực rỡ thì càng thêm mạnh, dục vọng—khi được nuông chiều—cũng chỉ tăng thêm sức lực.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Fixation on desire (kāmābhidhyā) harms the person and multiplies suffering; freedom comes from releasing that craving. Indulged desire grows stronger—like fire fed with fuel—so restraint and letting go are presented as the ethical remedy.
Sañjaya is conveying a reflective, moral observation within the Udyoga Parva’s counsel-filled atmosphere: he uses a vivid simile of fire to explain how desire intensifies when nourished, urging a stance of detachment to prevent further distress.