Shloka 13
अध्याय 24 — संजयस्य शमोपदेशः
Sanjaya’s Counsel Toward Conciliation
कथं हि नीचा इव दौष्कुलेया निर्धर्मार्थ कर्म कुर्युश्न पार्था: । सोऊहं प्रसाद्य प्रणतो वासुदेवं पज्चालानामधिपं चैव वृद्धम्
sañjaya uvāca |
kathaṁ hi nīcā iva dauṣkuleyā nirdharmārtha karma kuryuś ca pārthāḥ |
so ’haṁ prasādya praṇato vāsudevaṁ pāñcālānām adhipaṁ caiva vṛddham ||
Sañjaya nói: “Làm sao các con của Pṛthā lại có thể làm một việc như thế—như hạng người hèn kém, xuất thân thấp hèn—một hành vi chẳng đem lại dharma, cũng chẳng đem lại lợi ích chân thật? Ở đây có Bhagavān Vāsudeva (Kṛṣṇa), và cũng có vị chúa tể Pāñcāla tuổi cao. Ta cúi đầu đảnh lễ để cầu được thiện cảm của các ngài; chắp tay, ta xin nương tựa nơi các ngài. Xin tự xét lấy cách nào gìn giữ phúc lợi cho dòng Kuru; bởi ta tin chắc rằng Śrī Kṛṣṇa hay Arjuna sẽ không khước từ bất cứ lời thỉnh cầu nào của ta, khi ta nói trong tinh thần khẩn cầu như vậy.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Actions that do not lead to dharma (righteous order) or artha (legitimate welfare) are condemned as ‘low’ regardless of power or lineage; the verse frames ethical restraint and conciliatory speech—seeking the goodwill of respected elders and Kṛṣṇa—as the proper means to avert ruin.
In the tense pre-war diplomacy of the Udyoga Parva, Sañjaya speaks in a pleading, conciliatory tone, invoking the presence and moral authority of Kṛṣṇa and the aged Pāñcāla king (Drupada) to argue that the Pāṇḍavas would not commit a disgraceful, fruitless act, and to urge a course that secures the welfare of the Kuru line.