Shloka 26
Adhyāya 195 — Arjuna’s Capability and Restraint Regarding Divyāstras
Udyoga Parva
शकटापणवेशाश्र यान॑ युग्यं च सर्वश: । तत्र नागसहस्राणि हयानामयुतानि च । फल्गु सर्व कलत्रं च यत्किज्चित् कृशदुर्बलम्
Vaiśampāyana uvāca: śakaṭāpaṇa-veśāśraya-yānāni yugyaṃ ca sarvaśaḥ | tatra nāga-sahasrāṇi hayānām ayutāni ca | phalgu sarva-kalatraṃ ca yat kiñcit kṛśa-durbalam ||
Vaiśampāyana nói: “Người ta đã gom góp đủ mọi thứ—xe bò và xe chở hàng, quầy chợ và vật dụng cho y phục cùng trang bị, các loại kiệu xe, và mọi thứ cỗ xe có ách buộc. Ở đó còn có hàng nghìn voi và hàng vạn ngựa, cùng đủ thứ hàng hóa lặt vặt, đàn bà và gia quyến, và những kẻ gầy yếu, suy nhược hay không kham nổi gian lao—tất thảy những gì cần phải mang theo.” Trong mạch truyện, câu kệ nhấn mạnh gánh nặng và sức nặng đạo lý của việc động binh: ngay cả vì chính nghĩa cũng kéo theo người phụ thuộc và kẻ mong manh, khiến cuộc hành trình đến chiến cuộc trở thành một thử thách chung, chứ không phải tham vọng riêng của ai.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when rulers act under the banner of dharma, large-scale action—especially movement toward war—inevitably involves dependents, resources, and the vulnerable. The verse highlights the ethical gravity of leadership: decisions ripple through entire households and those least able to endure hardship.
The narrator lists the extensive preparations and the mass of people, animals, and goods being assembled for travel: carts, supplies, conveyances, thousands of elephants, tens of thousands of horses, families, and those weak or unfit for strain—indicating a major mobilization and migration accompanying the royal movement.