Shloka 27

तिस्रोडन्या: समवर्तन्त वाहिन्यो भरतर्षभ । भरतश्रेष्ठ) तदनन्तर इधर-उधरसे समस्त महामना नरेशोंकी तीन अक्षौहिणी सेनाएँ और आ पहुँचीं ।। एवमेकादशावृत्ता: सेना दुर्योधनस्य ता:

tistro 'nyāḥ samavartanta vāhinyo bharatarṣabha | bharataśreṣṭha tad-anantaraṃ idhar-udharataḥ samasta-mahāmanā nareśānāṃ trayaḥ akṣauhiṇī-senāś ca samupāgaman || evaṃ ekādaśāvṛttāḥ senā duryodhanasya tāḥ ||

Vaiśaṃpāyana thưa: “Hỡi bậc tráng ngưu trong dòng Bharata, rồi lại có thêm ba đạo quân nữa tụ hội. Sau đó, từ muôn phương, ba akṣauhiṇī của các vị quân vương đại tâm cũng kéo đến. Như vậy, binh lực của Duryodhana đã thành toàn—tổng cộng đủ mười một akṣauhiṇī.”

तिस्रःthree
तिस्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रि
FormFeminine, Nominative, Plural
अन्याःother
अन्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormFeminine, Nominative, Plural
समवर्तन्तassembled / came together
समवर्तन्त:
TypeVerb
Rootसम् + वृत्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Ātmanepada
वाहिन्यःarmies / divisions
वाहिन्यः:
Karta
TypeNoun
Rootवाहिनी
FormFeminine, Nominative, Plural
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
एकादशeleven
एकादश:
Karta
TypeAdjective
Rootएकादश
FormFeminine, Nominative, Plural
आवृत्ताःformed / arranged / constituted
आवृत्ताः:
TypeAdjective
Rootआ + वृत्
FormFeminine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
सेनाःarmies
सेनाः:
Karta
TypeNoun
Rootसेना
FormFeminine, Nominative, Plural
दुर्योधनस्यof Duryodhana
दुर्योधनस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Genitive, Singular
ताःthose
ताः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Plural

वैशमग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
D
Duryodhana
B
Bharatas (dynasty)
A
akṣauhiṇī (military formation)

Educational Q&A

The verse underscores how collective ambition and political alignment rapidly consolidate into overwhelming military power; ethically, it foreshadows that when rulers prioritize victory and alliance-building over reconciliation, conflict becomes structurally inevitable.

Additional troops arrive: three more army divisions assemble, and then three akṣauhiṇīs from various great-minded kings join, bringing Duryodhana’s total force to eleven akṣauhiṇīs.