Shloka 176
अक्षौहिण्यैव सेनाया दुर्योधनमुपागमत् । हृदिकपुत्र कृतवर्मा भी भोज, अन्धक तथा कुकुरवंशी वीरोंके साथ एक अक्षौहिणी सेना लेकर दुर्योधनके पास आया
akṣauhiṇyaiva senayā duryodhanam upāgamat | hṛdikaputraḥ kṛtavarmā bhī bhojaḥ āndhakaḥ tathā kukuravaṁśī vīraiḥ saha ekām akṣauhiṇīṁ senāṁ gṛhītvā duryodhanasya samīpam ājagāma |
Vaiśaṃpāyana nói: Với trọn một đạo akṣauhiṇī, Kṛtavarmā—con của Hṛdika—đã đến với Duryodhana, cùng các dũng sĩ thuộc các dòng Bhoja, Āndhaka và Kukura. Thế là một lực lượng lớn nữa ngả về phía Duryodhana, khiến đà thế chính trị và đạo lý trượt sâu hơn vào chiến tranh.
वैशमग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how choices of alliance and loyalty can accelerate adharma-driven conflict: powerful warriors and entire divisions may commit themselves to a cause, thereby increasing the inevitability and scale of war. It implicitly invites reflection on responsibility—strength and numbers do not by themselves confer righteousness.
During the Udyoga Parva’s war-preparation phase, Kṛtavarmā, son of Hṛdika, arrives to support Duryodhana, bringing an akṣauhiṇī force along with warriors from the Bhoja, Āndhaka, and Kukura lineages—marking a significant reinforcement of the Kaurava side.