Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

भीष्मस्वप्न-स्मृत्युपाख्यानम् | Bhīṣma’s Dream-Linked Recollection of the Paraśurāma Combat

कुरुनन्दन! काशिराजकी वह कन्या तीर्थसेवनके लोभसे वत्सदेशकी भूमिपर इधर- उधर दौड़ती फिरती थी ।। सा नदी वत्सभूम्यां तु प्रथिताम्बेति भारत । वार्षिकी ग्राहबहुला दुस्तीर्था कुटिला तथा,भारत! कुछ कालके पश्चात्‌ वह वत्सदेशकी भूमिमें अम्बा नामसे प्रसिद्ध नदी हुई, जो केवल बरसातमें जलसे भरी रहती थी। उसमें बहुत-से ग्राह निवास करते थे। उसके भीतर उतरना और स्नान आदि तीर्थकृत्योंका सम्पादन बहुत ही कठिन था। वह नदी टेढ़ी-मेढ़ी होकर बहती थी

kurunandana! kāśirājakī sā kanyā tīrthasevanalobhena vatsadeśasya bhūmau itastataḥ dhāvantī paribhramantī āsīt. sā nadī vatsabhūmyāṃ tu prathitā ‘ambā’ iti bhārata; vārṣikī grāhabahulā duṣṭīrthā kuṭilā tathā.

Rama nói: “Hỡi hậu duệ nhà Kuru, thiếu nữ ấy—ái nữ của vua Kāśī—vì lòng tham muốn hành hương các bến tắm thiêng mà cứ chạy ngược chạy xuôi trên đất Vatsa. Rồi theo thời gian, hỡi Bhārata, nàng được biết đến ở Vatsa như con sông ‘Ambā’—một dòng sông theo mùa chỉ dâng đầy vào mùa mưa, đầy cá sấu, khó xuống tắm và cử hành các nghi lễ, lại uốn khúc quanh co.”

साshe/that (woman)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
नदीriver
नदी:
Karta
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Nominative, Singular
वत्सभूम्याम्in the land of Vatsa
वत्सभूम्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवत्सभूमि
FormFeminine, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
प्रथिताwell-known
प्रथिता:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रथित
FormFeminine, Nominative, Singular
अम्बाAmbā (name)
अम्बा:
Karta
TypeNoun
Rootअम्बा
FormFeminine, Nominative, Singular
इतिthus (called)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
भारतO Bhārata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
वार्षिकीseasonal/annual (rain-fed)
वार्षिकी:
Karta
TypeAdjective
Rootवार्षिक
FormFeminine, Nominative, Singular
ग्राहबहुलाabounding in crocodiles
ग्राहबहुला:
Karta
TypeAdjective
Rootग्राहबहुल
FormFeminine, Nominative, Singular
दुस्तीर्थाhard to ford/bathe in (difficult at the ford)
दुस्तीर्था:
Karta
TypeAdjective
Rootदुस्तीर्थ
FormFeminine, Nominative, Singular
कुटिलाcrooked/winding
कुटिला:
Karta
TypeAdjective
Rootकुटिल
FormFeminine, Nominative, Singular
तथाand so/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

राम उवाच

R
Rama (speaker)
K
Kuru-nandana (addressee, Kuru prince)
K
Kāśī
K
King of Kāśī (Kāśirāja)
V
Vatsa (Vatsadeśa/Vatsabhūmi)
R
River Ambā
C
Crocodiles (grāha)
T
Tīrtha (sacred ford/pilgrimage rites)