Shloka 166
Bhīṣma’s Dream-Counsel and the Prasvāpa Astra (भीष्मस्वप्नदर्शनम् / प्रस्वापास्त्रोपदेशः)
मानं कुरुष्व गाड़ेय ब्राह्मणस्य रणाजिरे । भृगुनन्दन! तुम्हारा कल्याण हो। दुर्धर्ष वीर! तुमने जो धनुष उठा लिया, यही पर्याप्त है। अब इसे त्याग दो और तपस्या करो। देखो, इन सम्पूर्ण देवताओंने शान्तनु-नन्दन भीष्मको भी रोक दिया है। वे उन्हें प्रसन्न करके यह बात कह रहे हैं कि “तुम युद्धसे निवृत्त हो जाओ। परशुराम तुम्हारे गुरु हैं। तुम उनके साथ बार-बार युद्ध न करो। कुरुश्रेष्ठ! परशुरामको युद्धमें जीतना तुम्हारे लिये कदापि न््यायसंगत नहीं है। गंगानन्दन! तुम इस समरांगणमें अपने ब्राह्मणगुरुका सम्मान करो'
bhīṣma uvāca | mānaṃ kuruṣva gāḍeya brāhmaṇasya raṇājire | bhṛgunandana! tubhyaṃ kalyāṇaṃ bhavatu | durdharṣa vīra! tvayā yad dhanuḥ samuddhṛtaṃ tad eva paryāptam | idānīṃ etat tyaja tapaś cara | paśya, imaiḥ sarvair devaiḥ śāntanu-nandano bhīṣmo 'pi nivāritaḥ | te taṃ prasādya idaṃ vadanti— “yuddhāt nivartasva | paraśurāmas te guruḥ | tena saha punaḥ punaḥ yuddhaṃ mā kārṣīḥ | kuruśreṣṭha! paraśurāmaṃ raṇe jetuṃ tava kadācid api na nyāyyam | gaṅgānandana! asmin samaraṅgaṇe sva-brāhmaṇa-guroḥ mānaṃ kuru” |
Bhīṣma nói: “Hỡi hậu duệ của Gādhi, hãy tỏ lòng tôn kính đối với vị Bà-la-môn ngay giữa chiến trường. Hỡi con của Bhrigu, cầu phúc lành đến với ngươi. Hỡi dũng sĩ bất khả khuất phục, chỉ cần ngươi nhấc cung lên như thế cũng đã đủ—nay hãy hạ xuống và trở về với khổ hạnh. Hãy nhìn: chư thiên này còn ngăn cả Bhīṣma, con của Śāntanu. Làm vừa lòng ngài, họ nói: ‘Hãy rút khỏi cuộc chiến. Paraśurāma là thầy của ngươi; chớ giao chiến với ngài hết lần này đến lần khác. Hỡi bậc tối thượng trong dòng Kuru, việc mưu cầu thắng Paraśurāma trong chiến trận chẳng bao giờ là điều công chính đối với ngươi. Hỡi con của Gaṅgā, trong đấu trường này hãy kính trọng vị thầy Bà-la-môn của ngươi.’”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even amid warfare, dharma requires honoring one’s guru—especially a Brahmin preceptor. Seeking to defeat one’s teacher is presented as ethically improper; restraint and reverence are upheld over victory.
Bhishma reports that the gods themselves have restrained him and urge him to withdraw from repeated combat with Parashurama, reminding him that Parashurama is his guru and that it is not right for Bhishma to aim at defeating him in battle.