Shloka 22
Bhīṣma’s Recollection of the Duel: Charioteer’s Fall, Brahmin Protection, and Portents after Rāma’s Collapse
ततो हाहाकृते लोके सदेवासुरराक्षसे । इदमन्तरमित्येवं मोक्तुकामो5स्मि भारत
tato hāhākṛte loke sadevāsurarākṣase | idam antaram ity evaṁ moktukāmo 'smi bhārata ||
Bấy giờ, khi cả thế gian—cùng với chư thiên, a-tu-la và rākṣasa—đều vang lên tiếng kêu than thống thiết, ta, hỡi Bhārata, muốn nắm lấy khoảnh khắc ngắn ngủi này, sắp sửa cất lời (để trình bày điều nên làm).
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In a moment of universal turmoil, Bhīṣma emphasizes the ethical urgency of using a rare ‘interval’—a brief opening before irreversible harm—to speak and act according to dharma.
Bhīṣma, addressing a Bharata prince (commonly Dhṛtarāṣṭra in this context), notes that the world is in an uproar and declares his intention to use the intervening moment to deliver counsel—implying a last chance to avert or mitigate impending catastrophe.