Shloka 28
Bhīṣma’s Appraisal of Pāṇḍava-Alliance Warriors (Śikhaṇḍin, Dhṛṣṭadyumna, and Allied Kings)
मनोभि: सह संवेगै: संस्मृत्य च पुरातनम् । सामर्थ्य पाण्डवेयानां यथा प्रत्यक्षदर्शनात्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! भीष्मकी यह बात सुनकर पाण्डवोंके पुरातन बल-पराक्रमको प्रत्यक्ष देखनेकी भाँति स्मरण करके राजाओंकी सुवर्णमय भुजबंदोंसे विभूषित चन्दनचर्चित स्थूल भुजाएँ एवं मन भी आवेगयुक्त होकर शिथिल हो गये
manobhiḥ saha saṁvegaiḥ saṁsmṛtya ca purātanam | sāmarthya-pāṇḍaveyānāṁ yathā pratyakṣa-darśanāt | vaiśampāyana uvāca |
Vaiśampāyana nói: “Tâu Janamejaya, nghe lời Bhishma, các vua bỗng chấn động trong tâm và bị cảm xúc bất ngờ cuốn lấy; họ nhớ lại uy lực xưa của các Pandava rõ rệt như đang tận mắt chứng kiến. Ký ức ấy làm sự tự tin của họ chùng xuống và khiến họ lặng đi trong nỗi lo nghĩ, bởi sức mạnh của các Pandava hiện lên trước mắt tâm như một sự thấy biết trực tiếp.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how truthful counsel and remembrance of past deeds can correct overconfidence: when the real strength of an opponent is recalled as vividly as direct perception, pride gives way to sober, ethically charged deliberation about the consequences of war.
After Bhīṣma speaks, the assembled kings mentally revisit the Pāṇḍavas’ earlier feats. The recollection strikes them with emotional force, as though they are witnessing those exploits again, and this inner ‘direct vision’ unsettles their previous composure.