Shloka 13
भीष्मस्य सेनापत्यप्रतिज्ञा तथा रथसंख्यावर्णनम् | Bhishma Accepts Command and Enumerates Kaurava Strength
सूर्योदये युक्तसेन: प्रतीक्ष्य ध्वजी रथी रक्ष तं सत्यसंधम् । अहं हि व: पश्यतां द्वीपमेनं भीष्म रथात् पातयिष्यामि बाणै:,'तू सूर्योदयके समय सेनाको सुसज्जित करके ध्वज और रथसे सम्पन्न हो सब ओर दृष्टि रखते हुए सत्यप्रतिज्ञ भीष्मकी रक्षा कर। मैं तेरे सैनिकोंके देखते-देखते तेरे लिये आश्रय बने हुए इन भीष्मजीको बाणोंद्वारा मारकर रथसे नीचे गिरा दूँगा
sūryodaye yuktasenaḥ pratīkṣya dhvajī rathī rakṣa taṃ satyasaṃdham | ahaṃ hi vaḥ paśyatāṃ dvīpam enaṃ bhīṣma rathāt pātayiṣyāmi bāṇaiḥ ||
Sañjaya nói: “Khi mặt trời vừa mọc, hãy dàn quân cho chỉnh tề và đứng sẵn—cờ xí phấp phới, ngồi trên chiến xa—canh giữ bốn phía và bảo vệ Bhīṣma, người giữ lời thệ nguyện không hề lay chuyển. Vì ta, ngay trước mắt binh sĩ của ngươi, sẽ dùng tên bắn hạ Bhīṣma—‘hòn đảo’ nương tựa của ngươi—và quật ông ta rơi khỏi chiến xa.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of vows (satyasaṃdha) and the battlefield duty to protect a principal warrior. It also uses the metaphor of a ‘dvīpa’ (island) to show how a single steadfast figure can become the army’s moral and strategic refuge—making his protection a matter of collective responsibility.
Sañjaya reports a martial exhortation: at daybreak the forces should be fully arrayed, vigilant, and focused on guarding Bhīṣma. Simultaneously, the speaker issues a bold threat/boast that, even in full view of the opposing troops, he will strike Bhīṣma with arrows and topple him from his chariot.