Shloka 3
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
Devanagari script
आरक्षस्य विधिं कृत्वा योधानां तत्र भारत | कर्ण दुःशासनं चैव शकुनिं चापि सौबलम्,आनाय्य नृपतिस्तत्र मन्त्रयामास भारत | भारत! इस प्रकार योद्धाओंके संरक्षणकी व्यवस्था करके राजा दुर्योधनने कर्ण, दुःशासन तथा सुबलपुत्र शकुनिको बुलाकर गुप्तरूपसे मन्त्रणा की
Translation
Hỡi Bhārata, sau khi đã sắp đặt phép tắc canh phòng và bảo hộ cho các chiến sĩ tại đó, vua Duryodhana cho gọi Karṇa, Duḥśāsana và cả Śakuni, con của Saubala, rồi kín đáo bàn mưu với họ.
Word by Word
आरक्षस्यof protection/guarding
आरक्षस्य:
Karma
TypeNoun
Rootआरक्ष
FormMasculine, Genitive, Singular
विधिम्arrangement, procedure
विधिम्:
Karma
TypeNoun
Rootविधि
FormMasculine, Accusative, Singular
कृत्वाhaving done/made
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
FormAbsolutive (क्त्वा), Parasmaipada (usage-neutral)
योधानाम्of the warriors
योधानाम्:
TypeNoun
Rootयोद्धृ (योध)
FormMasculine, Genitive, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
कर्णम्Karna
कर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
दुःशासनम्Duhshasana
दुःशासनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुःशासन
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शकुनिम्Shakuni
शकुनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootशकुनि
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सौबलम्son of Subala (epithet of Shakuni)
सौबलम्:
TypeAdjective
Rootसौबल
FormMasculine, Accusative, Singular
आनाय्यhaving brought/summoned
आनाय्य:
TypeVerb
Rootआ-नी
FormAbsolutive (ल्यप्/य), Parasmaipada (usage-neutral)
नृपतिःthe king
नृपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootनृपति
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
मन्त्रयामासconsulted, deliberated
मन्त्रयामास:
TypeVerb
Rootमन्त्रय्
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes