Shloka 25
पाण्डवसेनानायकाभिषेकः तथा बलरामागमन-उपदेशः | Appointment of Pandava Commanders and Balarama’s Counsel
सेना च वाहिनी चैव पृतना ध्वजिनी चमू: । अक्षौहिणीति पर्यायर्निरुक्ता च वरूथिनी,इसके सिवा सेना, वाहिनी, पृतना, ध्वजिनी, चमू, वरूथिनी और अक्षौहिणी--इन पर्यायवाची (समानार्थक) नामोंद्वारा भी सेनाका वर्णन किया गया है
senā ca vāhinī caiva pṛtanā dhvajinī camūḥ | akṣauhiṇīti paryāyair niruktā ca varūthinī ||
Vaiśampāyana nói: “Đạo quân cũng được gọi bằng những danh xưng đồng nghĩa này—senā, vāhinī, pṛtanā, dhvajinī, camū, varūthinī và akṣauhiṇī.” Trong bối cảnh Udyoga, việc liệt kê thuật ngữ ấy đặt chiến tranh không như bạo lực thuần túy, mà như một thiết chế có tổ chức và trách nhiệm; quy mô và cấu trúc của nó phải được hiểu thật chính xác trước khi đưa ra những quyết định về dharma và ngoại giao.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches precision in understanding and naming collective military forces. In the ethical atmosphere of Udyoga Parva—where peace, duty, and the consequences of war are weighed—clear terminology underscores that war involves structured, measurable organization, and therefore demands responsible deliberation.
Vaiśampāyana is explaining the nomenclature for an ‘army’ in multiple synonymous terms, including the technical term akṣauhiṇī. This occurs amid preparations and assessments of forces, helping the listener grasp the scale and classification of the armies being discussed.