Shloka 34
Nahūṣa’s Pride, the Ṛṣi-Borne Palanquin, and the Search for Indra (नहुष-इन्द्राणी-प्रकरणम्)
३३ ॥। अद्भयोडन्नि््रह्यृत: क्षत्रमश्मनो लोहमुत्थितम् । तेषां सर्वत्रगं तेज: स्वासु योनिषु शाम्यति,जलसे अगन्नि, ब्राह्मणसे क्षत्रिय तथा पत्थरसे लोहेकी उत्पत्ति हुई है। इनका तेज सर्वत्र काम करता है। परंतु अपने कारणभूत पदार्थोमें आकर बुझ जाता है
adbhyo 'gnir nirhṛtaḥ kṣatram aśmano loham utthitam | teṣāṃ sarvatragaṃ tejaḥ svāsu yoniṣu śāmyati ||
Từ nước, lửa được rút ra; từ Bà-la-môn, Kṣatriya phát sinh; và từ đá, sắt được tạo thành. Uy lực của mỗi thứ lan rộng và vận hành khắp nơi, nhưng khi trở về với nguồn nhân—nguyên lý sinh thành của chính nó—thì lại bị dập tắt. Vì thế, quyền năng là có thật và vươn xa, song cũng lệ thuộc: sức mạnh của nó bị chế ngự khi gặp lại nguyên lý phát xuất và giới hạn thích đáng.
शल्य उवाच
Educational Q&A
Power (tejas) may act widely, but it is not absolute; it is conditioned by its source and proper bounds. The verse uses natural and social analogies to suggest that strength must recognize its origin and limits—an ethical reminder relevant to kingship and conflict.
Śalya is speaking in Udyoga Parva during counsel and deliberation before the great war, offering a reflective analogy: just as fire, kṣatriya power, and iron arise from specific sources and subside when returning to them, so too political and martial force must be understood as dependent and restrainable within dharma.