Shloka 10
धृतराष्ट्रस्य वंशोपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Dynastic Counsel on Legitimate Rule
संधिविग्रहसंयुक्तो राज्ञां संवाहनक्रिया: । अवैक्षत महातेजा भीष्म: परपुरञ्जय:,“शत्रुनगरीको जीतनेवाले महातेजस्वी भीष्म संधि-विग्रहके कार्यमें संयुक्त हो राजाओंसे सेवा और कर आदि लेनेका काम सँभालते थे
sandhivigrahasaṁyukto rājñāṁ saṁvāhanakriyāḥ | avaikṣata mahātejā bhīṣmaḥ parapurañjayaḥ ||
Vāyu nói: Được tinh thông việc liên minh và đối địch, Bhīṣma oai lực lớn—người chinh phục thành lũy của địch—đã trông coi việc triều chính, kể cả việc thu nhận sự phục dịch, cống nạp và các khoản nghĩa vụ khác từ các vua chư hầu. Câu kệ nhấn mạnh gánh nặng đạo đức của trị quốc: quyền lực không chỉ ở chiến trận, mà còn ở chính sách có trật tự, trách nhiệm, và sự quản trị kỷ cương các bổn phận trong hệ thống chính trị.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse underscores rājanīti (political ethics): a ruler’s duty includes disciplined oversight of both peace (sandhi) and conflict (vigraha), and the just administration of obligations (service/tribute). Power is framed as responsibility—governance requires order, accountability, and strategic judgment.
Vāyudeva describes Bhīṣma’s role in the Kuru polity: Bhīṣma, famed for conquering enemy strongholds, is portrayed as supervising key functions of state—diplomacy/war policy and the management of subordinate kings’ services and dues—showing him as both warrior and administrator.