Shloka 246
जनान् यो5भिभवत्यन्यान् कर्मणा हि स वै पुमान् जो शास्त्रज्ञान, तपस्या, धन-सम्पत्ति अथवा पराक्रमके द्वारा दूसरे लोगोंको पराजित कर देता है, वह उसी श्रेष्ठ कर्मके द्वारा पुरुष कहलाता है
janān yo 'bhibhavaty anyān karmaṇā hi sa vai pumān | yaḥ śāstrajñānena tapasā dhana-sampattyā athavā parākramena dvijān lokān parājayati sa tenaiva śreṣṭha-karmaṇā pumān ucyate ||
Thần Vāyu nói: “Chỉ người nào, nhờ hành động hữu hiệu của chính mình, vượt trội kẻ khác, mới thật đáng gọi là ‘bậc nam tử’. Dẫu thắng người bằng sự tinh thông kinh điển, bằng khổ hạnh, bằng của cải và phú quý, hay bằng dũng lực—thì chính nhờ sự xuất sắc của hành nghiệp ấy mà người ta được nhận biết là ‘nam tử’, được định nghĩa bởi năng lực đã thành tựu chứ không bởi sinh ra hay lời tự xưng.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
True worth is measured by effective, excellent action (karma) and demonstrated capability—whether expressed through learning, austerity, wealth, or valor—rather than by mere status or assertion.
Vāyudeva delivers a moral definition of ‘pumān’ (a true man/person of worth), emphasizing that superiority is established through concrete excellence—knowledge, tapas, prosperity, or heroic prowess—within the ethical discourse of the Udyoga Parva.