Shloka 37
उद्योगपर्व (अध्याय १२९) — केशवस्य वैभवप्रदर्शनम् / Krishna’s Theophanic Display in the Kuru Assembly
Devanagari script
यो न शक्यो बलात् कर्तु देवैरपि सवासवै: । त॑ त्वं प्रार्थयसे मन्द बालबश्रन्द्रमसं यथा,'ओ मूढ़! इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवता भी जिन्हें बलपूर्वक अपने वशमें नहीं कर सकते, उन्हींको तू बंदी बनाना चाहता है। तेरी यह चेष्टा वैसी ही है, जैसे कोई बालक चन्द्रमाको पकड़ना चाहता हो
Transliteration
yo na śakyo balāt kartuṁ devair api savāsavaiḥ | taṁ tvaṁ prārthayase manda bālaś candramasaṁ yathā |
Translation
Vaiśaṃpāyana nói: “Hỡi kẻ ngu muội! Đấng mà ngay cả chư thiên—kể cả Indra—cũng không thể khuất phục bằng vũ lực, vậy mà ngươi lại toan bắt và trói. Mưu toan ấy vô vọng như đứa trẻ muốn chụp lấy mặt trăng.”
Word by Word
यःwhom/which
यः:
Karma
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
शक्यःpossible/able (to be done)
शक्यः:
TypeAdjective
Rootशक्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शक्)
FormMasculine, Nominative, Singular
बलात्by force
बलात्:
Karana
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Ablative, Singular
कर्तुम्to do/make
कर्तुम्:
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
FormInfinitive
देवैःby the gods
देवैः:
Karana
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सtogether with
स:
TypeAdjective
Rootस (सर्वनाम-प्रातिपदिक; तद्-श्रृंखला)
FormMasculine, Instrumental, Plural
वासवैःwith the Vasus / with Indra’s (followers)
वासवैः:
Karana
TypeNoun
Rootवासव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
तम्him/that one
तम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNominative, Singular
प्रार्थयसेyou seek/you request/you desire
प्रार्थयसे:
TypeVerb
Rootप्र + √अर्थ् (धातु)
FormPresent, Second, Singular, Atmanepada
मन्दO dull-witted one
मन्द:
TypeAdjective
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
बालःa child
बालः:
Karta
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
चन्द्रम्the moon
चन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
अंसम्the shoulder/upper arm
अंसम्:
Karma
TypeNoun
Rootअंस (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaD
Devas (the gods)V
Vāsava (Indra)C
Candramas (the Moon)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes