Shloka 23
Adhyāya 128 — Proposal to Restrain Keśava; Sātyaki’s Warning and Vidura–Dhṛtarāṣṭra Counsel
'भरतश्रेष्ठ) महामते! कोई भी अपनी इच्छामात्रसे राज्यकी प्राप्ति, रक्षा अथवा उपभोग नहीं कर सकता ।।
vaiśampāyana uvāca | na hy avaśyendriyo rājyam aśrīyād dīrgham antaram | vijitātmā tu medhāvī sa rājyam abhipālayet ||
Vaiśampāyana nói: Kẻ nào không chế ngự được các giác quan của mình thì không thể lâu bền giữ gìn hay hưởng thụ vương quyền. Chỉ người trí đã thắng được chính mình—làm chủ bản tính nội tâm—mới xứng đáng bảo hộ và gìn giữ quốc độ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Political power is not secured by mere desire or claim; durable kingship depends on indriya-nigraha (control of the senses) and vijaya over the mind. Only a self-mastered, discerning ruler can truly protect and sustain a realm.
In the Udyoga Parva’s counsel-filled setting before the great war, the narrator Vaiśampāyana states a general principle of rājadharma: an unrestrained person cannot hold royal authority for long, whereas a self-conquered wise man is fit to govern and safeguard the kingdom.