Shloka 23
Udyoga-parva Adhyāya 126 — Kṛṣṇa’s Indictment of Misrule and the Varuṇa Analogy (कृष्णवाक्यं–धर्मपाशदृष्टान्तः)
यावच्च राजा धप्रियते धृतराष्ट्रो जनार्दन । न्यस्तशस्त्रा वयं ते वाप्पयुपजीवाम माधव । अप्रदेयं पुरा दत्तं राज्यं परवतो मम,“जनार्दन! जबतक राजा धृतराष्ट्र जीवित हैं, तबतक हमें और पाण्डवोंको हथियार न उठाकर शान्तिपूर्वक जीवन बिताना चाहिये। वृष्णिनन्दन श्रीकृष्ण! पहले भी जो पाण्डवोंको राज्यका अंश दिया गया था, वह उन्हें देना उचित नहीं था; परंतु मैं उन दिनों बालक एवं पराधीन था, अत: अज्ञान अथवा भयसे जो कुछ उन्हें दे दिया गया था, उसे अब पाण्डव पुन: नहीं पा सकते
yāvac ca rājā dhriyate dhṛtarāṣṭro janārdana | nyastaśastrā vayaṃ te vāpy upajīvāma mādhava | apradeyaṃ purā dattaṃ rājyaṃ parvato mama ||
Vaiśampāyana nói: “Hỡi Janārdana, chừng nào vua Dhṛtarāṣṭra còn sống, chúng ta nên hạ vũ khí và sống yên ổn dưới sự che chở của Người, hỡi Mādhava. Phần vương quốc đã từng trao trước kia, kỳ thực là điều không nên ban; những gì đã giao khi ấy—vì ngu muội hoặc vì sợ hãi, lúc ta còn thơ dại và lệ thuộc—nay người Pāṇḍava không thể đòi lại được.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames a political-ethical stance: while the elder king Dhṛtarāṣṭra lives, restraint and non-violence are urged, yet it simultaneously argues about the legitimacy of past concessions, claiming that earlier grants of royal share were improper and therefore not binding now.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, a speaker (reported by Vaiśaṃpāyana) addresses Kṛṣṇa (Janārdana/Mādhava), advocating disarmament and peaceful living during Dhṛtarāṣṭra’s lifetime, while contesting the Pāṇḍavas’ entitlement to a previously allotted portion of the kingdom.